( 1 ) بيعت با ابو بكر نبود كه ترسيديم اگر برگرديم و براى ابو بكر بيعت صورت نگيرد ، انصار پس از ما با كسى بيعت كنند و بعد ما ناچار بوديم يا با كسى كه راضى نيستيم بيعت كنيم يا با آنان مخالفت كنيم كه در آن صورت فساد و تباهى مىبود . [ 1 ]
واقدى از محمد بن صالح ، از زبير بن منذر بن ابى اسيد ساعدى نقل مىكند * ابو بكر به سعد بن عباده پيام فرستاد كه بيا و بيعت كن كه مردم و خويشاوندان تو بيعت كردهاند .
پاسخ داد نه به خدا سوگند بيعت نمىكنم تا آنكه تمام تيرهاى تيردان خود را به شما بزنم و با هر كس كه از من پيروى كند و اقوام خود و خاندانم با شما جنگ كنم . چون اين پاسخ به ابو بكر رسيد بشير بن سعد [ 2 ] گفت : اى خليفهء رسول خدا همانا سعد بن عباده از بيعت خوددارى و لج كرده است و او با شما تا پاى جان بيعت نمىكند و اگر او كشته شود فرزندان و خاندانش هم با او ايستادگى مىكنند تا كشته شوند و آنان كشته نخواهند شد مگر اينكه تمام قبيلهء خزرج كشته شوند و خزرجيان كشته نخواهند شد مگر اينكه قبيلهء اوس هم با ايشان كشته شوند . اكنون كه كار شما استوار شده است ، او را تحريك مكنيد كه اگر به حال خودش واگذاريد ، تنهاست و زيانى براى شما ندارد . [ 3 ] ابو بكر اندرز بشير را پذيرفت و سعد را رها كرد . چون عمر خليفه شد ، روزى او را در راه ديد و با تحقير او را صدا زد و گفت :
« آهاى سعد » و سعد هم همان گونه پاسخ داد . عمر گفت : تو همانى كه آن كار را كردى ؟
گفت : آرى من همانم ، اكنون هم كه فرماندهى به دست تو رسيده است و به خدا سوگند رفيقت را ( ابو بكر ) از تو بيشتر دوست مىداشتيم و به خدا سوگند از همسايگى و مجاورت تو خوشم نمىآيد . عمر گفت : كسى كه از همسايگى ديگرى ناخشنود است ، از آنجا كوچ مىكند و مىرود . سعد گفت : من هم اين موضوع را نمىخواهم فراموش كنم و به همسايگى كسانى مىروم كه از تو بهترند . گويد ، اندكى بعد سعد بن عباده به شام هجرت كرد و اين در
هامش
[ 1 ] . خوانندگان ارجمند ملاحظه مىفرمايند كه عجيب بيعتى بوده است . مورد توافق و اجماع همگان ؟ ! و بدون هيچ گونه مخالفت و با كمال ميل و آزادى و شركت همگان ؟ ! و براى اطلاع بيشتر مراجعه كنيد به ، ابو بكر جوهرى ، السقيفه و فدك ، تهران ، چاپ 1401 ق - م .
[ 2 ] . بشير بن سعد بن ثعلبة از قبيلهء خزرج و گويند نخستين كسى است كه از انصار در سقيفه با ابو بكر بيعت كرد . در سال دوازدهم به روزگار حكومت ابو بكر در جنگ عين التمر كشته شد . براى اطلاع بيشتر ، ر ك : ابن اثير ، اسد الغابه ، ج 1 ، ص 195 - م .
[ 3 ] . از اين گفتگو معلوم مىشود كه زمينهء قيام بر ضد ابو بكر فراهم بوده است ، خود بشير از خزرج است و مىبينيد كه مىگويد همهء خزرجيان و اوسيان كشته خواهند شد - م .