( 1 ) است ، ولى ابى بن كعب و گروهى ديگر از اصحاب پيامبر مىگفتند منظور از مسجدى كه بر تقوى بنا نهاده شده ، مسجد پيامبر ( ص ) است .
محمد بن صلت از ابو كدينه ، از هشام بن عروة ، از پدرش در تفسير اين آيه كه خداوند مىفرمايد « هر آينه مسجدى كه بر تقوى بنا نهاده شده است » [ 1 ] نقل مىكرد * منظور مسجد قباست .
سفيان بن عيينة از زيد بن عمر ، از ابن عمر نقل مىكرد * رسول خدا ( ص ) به مسجد بنى عمرو بن عوف كه همان مسجد قباء است ، آمد و گروهى از مردان انصار وارد مسجد شدند و به رسول خدا سلام مىدادند . ابن عمر مىگويد : صهيب هم همراه پيامبر ( ص ) بود و من از او پرسيدم هنگامى كه رسول خدا مشغول نماز گزاردن است و مردم سلام مىدهند چه مىفرمايد ؟ گفت : در آن حال با دست خود اشاره مىكند .
ابو ضمرة انس بن عياض از شريك بن عبد الله بن ابو نمر ، از عبد الرحمن بن ابو سعيد خدرى ، از قول پدرش نقل مىكرد كه مىگفته است * روز دوشنبهيى همراه رسول خدا ( ص ) به قبا رفتم .
عبيد الله بن موسى از اسرائيل ، از جابر ، از سالم يا از نافع ، از قول ابن عمر نقل مىكرد كه مىگفته است * من پيامبر ( ص ) را مىديدم كه گاه سواره و گاه پياده به مسجد قبا مىآمد .
محمد بن عبيد طنافسى از عبيد الله بن عمر ، از نافع ، از ابن عمر نقل مىكند * پيامبر به مسجد قبا مىآمده و در آن دو ركعت نماز مىگزارده است .
معن بن عيسى و فضل بن دكين از قول هشام بن سعيد ، از نافع ، از عبد الله بن عمر نقل مىكردند كه مىگفته است * همراه رسول خدا ( ص ) به مسجد قبا رفتيم ، پيامبر ( ص ) به نماز ايستاد و انصار مىآمدند و بر او سلام مىدادند ، ابن عمر مىگويد : از بلال پرسيدم رسول خدا ( ص ) در حال نماز چگونه پاسخ سلام آنها را مىداد ؟ گفت : همچنان كه مشغول نماز بود با دست اشاره مىفرمود .
خالد بن مخلد و ابو عامر عقدى از قول عبد الله بن جعفر ، از عمهاش ام بكر دختر مسور نقل مىكردند كه عمر بن خطاب مىگفته است * اگر مسجد قبا در منطقهيى دور دست هم مىبود ، شتران خود را به آن سو مىرانديم .
هامش
[ 1 ] . بخشى از آيات 108 و 109 ، سورهء نهم - توبه - ، موضوع مسجد قبا و مسجد ضرار ذيل اين آيات در تفاسير فارسى و عربى و هم در كتابهاى تاريخ اسلام و سيره به طور مشروح آمده است . - م .