هنگام راه رفتنش اندكى به جلو خم مىشد ، گويى در نشيب حركت مىكند . چون به سويى برمىگشت ، با تمام بدن برمىگشت ، نگاهش متواضعانه بود و بر زمين بيشتر مىنگريست تا بر آسمان . بيشترين نگاه او با گوشه چشم بود . ياران خويش را به هنگام حركت مقدم مىداشت ، با فروتنى خود از پى آنان حركت مىفرمود و هر كس را مىديد تقدم در سلام داشت . « 1 »
- 8 -
( 1 ) ابو موسى محمد بن مثنّى « 2 » ، از محمد بن جعفر از شعبه ، از سماك بن حرب « 3 » ، از جابر بن سمرة « 4 » براى ما نقل كرد كه مىگفته است : پيامبر صلى اللّه عليه و سلم ، داراى دهان بزرگ و چشمانى كه در سپيدى آن رگههاى سرخ وجود داشت و كشيده و بادامى بود و پاشنههاى ظريف و كم گوشت بود . « 5 »
- 9 -
( 2 ) هنّاد بن سرى « 6 » ، از عبثر بن قاسم « 7 » ، از اشعث بن سوّار كندى « 8 » ، از ابو اسحاق ، از جابر بن
هامش
( 1 ) . در متن ، اين خبر همين جا تمام مىشود و حال آنكه در منابع كهن ديگر كه پيش از اين در پاورقى صفحه 27 به برخى از آنها اشاره شد ، دنباله دارد و حضرت امام حسن عليه السلام در مورد چگونگى گفتار پيامبر و موارد ديگرى سؤال كرده است و جناب هند بن ابى هاله پاسخ داده است . ترمذى دنباله اين خبر را در جلد دوم كتاب خود در فصل چگونگى گفتار رسول خدا ( ص ) آورده است . ضمنا در روايتى كه ابن شهر آشوب در مناقب نقل كرده است و مرحوم علامه مجلسى ( ره ) آن را در بحار الانوار ، ص 180 ، ج 16 چاپ جديد آورده است ، اختلافات لفظى اندك و كم و بيشى ديده مىشود . لطفا به ترجمهء دلائل النبوة بيهقى جلد اول ، صفحه 145 ، به قلم اين بنده و ترجمهء نهاية الارب نويرى ، صفحهء 243 به قلم اين بنده هم مراجعه فرماييد .
( 2 ) . هر شش مؤلف صحاح اهل سنت ، احاديث او را پذيرفته و نقل كردهاند و به شماره 8115 ميزان الاعتدال ذهبى مراجعه فرماييد .
( 3 ) . سماك محضر هشتاد تن از اصحاب را درك كرده و مورد وثوق هر شش مؤلف صحاح اهل سنت است و به شماره 3548 ميزان الاعتدال مراجعه فرماييد .
( 4 ) . جابر بن سمره ، خودش و پدرش از اصحاب رسول خدايند . جابر خواهرزاده سعد بن ابى وقاص است . او ساكن كوفه شده و همانجا در گذشته است . به اسد الغابة ، ج 1 ، ص 254 مراجعه فرماييد .
( 5 ) . در دنبالهء اين خبر توضيحى كه شعبه از سماك خواسته ، آمده است كه در ترجمه مورد استفاده قرار گرفت .
( 6 ) . از قبيلهء تميم و از ساكنان كوفه و مورد اعتماد است .
( 7 ) . او هم از راويان ساكن كوفه و مورد اعتماد است .
( 8 ) . از مردم كوفه بود كه به قضاوت بصره گماشته شد و به سال 136 قمرى درگذشت . مسلم و ترمذى و نسايى ابن ماجه اخبار او را آوردهاند . به شماره 996 ميزان الاعتدال مراجعه شود .