نقل كرد كه گفته از سعد بن ابى وقاص شنيدم مىگفت : من نخستين كسى هستم كه در راه خدا خون ريختهام و نخستين مردى هستم كه در راه خدا تير انداختهام . من خود را در يكى از جنگها كه همراه اصحاب محمد ( ص ) جنگ مىكرديم ، در حالى ديدم كه چيزى جز برگ درختان و ميوه درختان خاردار نمىخورديم تا آنجا كه مدفوع برخى از ما همچون مدفوع گوسپند و شتر بود ، و اينك افراد قبيله بنى اسد مرا در مورد دين توبيخ و سرزنش مىكنند ! به راستى كه در اين صورت زيان كرده و گمراهم . « 1 »
- 6 -
( 1 ) محمد بن بشّار ، از صفوان بن عيسى ، از محمد بن عمرو بن عيسى كه كنيه عيسى ابو نعامه است و به عدوى مشهور است ، براى ما نقل كرد كه گفته از خالد بن عمير و شويس كه داراى كنيه ابو الرقاد است ، شنيدم كه هر دو مىگفتند : عمر بن خطاب در آخر روزگار حكومت خود عتبة بن غزوان را به مأموريتى جنگى گسيل داشت و گفت : تو و همراهانت پيشروى كنيد تا به دورترين نقطه از سرزمين عرب و نزديكترين نقطه از سرزمين عجم برسيد . آنان حركت كردند و چون به منطقه مربد رسيدند ، اين ريگهاى سپيد و نرم را ديدند و پرسيدند كه نام اين منطقه چيست ؟ گفتند : بصره است . از آنجا گذشتند تا مقابل پل كوچك رسيدند و گفتند مأموريم همين جا فرود آييم و همانجا فرود آمدند . در اين هنگام عتبة بن غزوان گفت : من در حالى كه هفتمين مسلمان و همراه رسول خدا صلى اللّه عليه و سلم بودم ، خوراكى جز برگ درختان نداشتيم تا آنجا كه لبها و گوشههاى دهان ما متورم و زخم شد . من عباى كهنهاى پيدا كردم و آن را ميان خود و سعد - يعنى سعد بن ابى وقاص - قسمت كردم . هيچيك از آن هفت تن نيست مگر اينكه هر يك امير يكى از شهرها بودهايم و به زودى اميرانى را كه پس از ما خواهند آمد تجربه خواهيد كرد .
- 7 -
( 2 ) عبد الله بن عبد الرحمن ، از روح بن اسلم كه به ابو حاتم بصرى هم معروف است از
هامش
( 1 ) . به نقل شيخ على قارى اين موضوع در صحيح مسلم و صحيح بخارى هم آمده است . ظاهرا مربوط به سريه خبط است كه اصل اين لغت هم به معنى برگ خشك آمده است . براى اطلاع از دشواريهاى مسلمانان در اين جنگ به ترجمه مغازى ، صفحهء 590 و طبقات ( ترجمهء جلد دوم ، صفحهء 163 ) مراجعه فرماييد .