931
واليا كذا و الواو ان لم يقعا * كما هما في يؤيؤ و وعوعا
مبتدا ، متعلق به محذوف خبر ، عطف ، مبتدا ، خبر آن به دلالت قبلى محذوف است ( كذلك ) ، شرطيه ، فعل جحد و فاعل جمله فعل شرط ، جار و مجرور متعلق به محذوف حال براى فاعل ، مبتدا ، متعلق به محذوف خبر جمله صله ، عطف به مجرور و الف اطلاق .
و حرف ياء همچنين ( مثل الف در بيت قبل ) است و حرف واو ، اگر واقع نشوند ( در مضاعف رباعى و واو مطلقا در اول كلمه نباشد ، و ياء نيز در اول كلمه قبل از چهار حرف اصلى در غير مضارع نباشد ) مانند آن موردى كه آن دو حرف در يؤيؤ ( مرغى شبيه باز ) و وعوع ( روباه ) وجود دارند .
932
و هكذا همز و ميم سبقا * ثلاثة تأصيلها تحقّقا
عاطفه ، جار و مجرور متعلق به محذوف خبر مقدم ، مبتداى مؤخر ، عطف به همزهء ، فعل و فاعل جمله صفت مبتدا و معطوف آن ، مفعول ، مضاف و مضاف اليه مبتدا ، ماضى مجهول و نايب فاعل جمله خبر و جملهء مبتدا صفت براى مفعول .
و همچنين است همزه و ميمى كه سبقت بگيرند سه حرف را كه اصلى بودن آنها محقّق باشد ( مانند أصبع و مجذع ) .
933
كذاك همز اخر بعد الف * اكثر من حرفين لفظها ردف
جار و مجرور متعلق به محذوف خبر مقدم ، مبتداى مؤخر ، صفت ، ظرف متعلق به محذوف صفت دوم ، مضاف اليه ، مفعول مقدم ، متعلق به اكثر ، مضاف و مضاف اليه مبتدا ، فعل و فاعل جمله خبر .
همچنين است آن همزهاى كه در آخر كلمه و بعد از الفى وجود دارد كه بيش از دو حرف اصلى را ، آن لفظ الف ، پشت سر دارد ( مانند همزهء حمراء كه بعد از الف واقع شده و آن الف بعد از سه حرف اصلى به كار رفته است ) .