مكان متعلق به امتنع ، فعل و فاعل جمله مضاف اليه حيث .
و برخى از اسمائى كه اضافه مىشوند وجوبا ( يعنى اسماء لازم الاضافه ) ، ممنوع شده است به عقب درآوردن آن ، اسم ظاهر را در هرجا كه واقع شود ( يعنى اينها به اسم ظاهر اضافه نمىشوند ، بلكه به ضمير اضافه مىشوند ، مانند وحده ) .
398
كوحد لبّى و دو الى سعدى * و شذّ ايلاء يدى للبّى
متعلق به محذوف خبر براى مبتداى محذوف ، عطف به وحد به حذف عاطف ، عاطفه ، عطف به وحد ، عطف به وحد به حذف عاطف ، عاطفه ، فعل ماضى ، مضاف و مضاف اليه فاعل ، متعلق به ايلاء مفعول بواسطه .
آن اسماء مانند وحد و لبّى و دوالى و سعدى هستند و كم است به عقب درآمدن يدى براى لبّى ( يعنى اضافهء لبّى به يدى كم است ، مانند لبّى يدى مسور ) .
399
و الزمو اضافة الى الجمل * حيث و اذ و ان ينوّن يحتمل
عاطفه ، فعل ماضى و فاعل ، مفعول دوم مقدم ، متعلق به اضافة ، لفظ حيث مفعول اول ، عاطفه ، عطف به حيث ، عاطفه ، حرف شرط ، مضارع مجهول و مجزوم فعل شرط و ضمير مستتر نائب فاعل ، مضارع مجهول و مجزوم جواب شرط نائب فاعل آن در بيت بعدى مىآيد .
و لازم دانستهاند اضافه شدن به جملات را ، در حيث و اذ ( يعنى اين دو به جمله اضافه مىشوند ) و اگر اذ تنوين بگيرد ، جايز شده است . . . ( ادامه در بيت بعدى ) .
400
افراد ، اذ و ما كاذ معنى كاذ * اضف جوازا نحو حين جانبذ
مضاف و مضاف اليه نائب فاعل ، عاطفه ، موصول اسمى مبتداء ، متعلق به محذوف صله ، تمييز ، متعلق به محذوف خبر ، فعل امر و فاعل ، مفعول مطلق ، خبر براى مبتداى محذوف ، ظرف زمان متعلق به نبذ ، فعل و فاعل جمله مضاف اليه حين ، ماضى مجهول و نائب فاعل