ماضى ناقص فعل شرط و ضمير مستتر اسم آن ، متعلق به مابعد ، خبر كان ، جواب شرط به قرينهء قبل محذوف است .
چهبسا بدهد دومى ( مضاف اليه ) ، اولى را ( يعنى به مضاف ) ، تأنيث ، اگر باشد اولى براى حذف شدن سزاوار ( مانند : شرقت صدر القناة من الدّم ) .
395
و لا يضاف اسم لما به اتّحد * معنى و اوّل موهما اذا ورد
استيناف ، مضارع منفى مجهول ، نائب فاعل ، متعلق به مضارع ، متعلق به مابعد ، فعل و فاعل جمله صله ، تمييز ، عاطفه ، فعل امر و ضمير مستتر فاعل ، مفعول ، ظرفيه شرطيه فعل و فاعل جمله مضاف اليه اذا ، جواب شرط به قرينهء قبل محذوف است .
اضافه نمىشود يك اسم به مضاف اليهى كه با آن از جهت معنا متحد است و تأويل كن به اشتباه اندازنده ( اين اضافه ) را هرگاه ( در كلام ) به كار رود ( مانند هذا سعيد كرز كه تأويل مىرود به هذا سعيد المسّمى بكرز ) .
396
و بعض الاسماء يضاف ابدا * و بعض ذا قد يات لفظا مفردا
استيناف ، مضاف و مضاف اليه مبتداء ، مضارع مجهول و نائب فاعل جمله خبر ، منصوب ظرف زمان ، عاطفه ، مبتدا ، اسم اشاره مضاف اليه ، حرف تقليل ، فعل مضارع كه لام الفعل آن به ضرورت شعرى ساقط شده است و فاعل جمله خبر ، حال ، صفت .
برخى اسماء ، اضافه مىشوند هميشه ( يعنى اسماء لازم الاضافه ) و برخى از همين اسماء ، گاهى به كار مىروند به صورت لفظ مفرد .
397
و بعض ما يضاف حتما امتنع * ايلاءه اسما ظاهرا حيث وقع
عاطفه ، مبتدا ، موصول اسمى مضاف اليه ، مضارع مجهول و نائب فاعل جمله صله ، مفعول مطلق ، فعل ماضى ، مضاف و مضاف اليه فاعل . جمله خبر ، مفعول دوم ايلاء ، صفت ، ظرف