مضاف و مضاف اليه ظرف مكان متعلّق به يجرّ ، عاطفه ، مضاف و مضاف اليه مبتداء ، مضارع مجهول و ضمير مستتر نائب فاعل ، مفعول دوم جمله خبر .
و گاهى مجرور مىشود ، به وسيلهء بعضى از حروف جرّ غير از ربّ ، در جائى كه آن بعض حروف محذوف هستند ( به صورت سماعى مانند : و خير و الحمد للّه أى على خير ) و بعضى از حذف حروف جرّ ( و بقاء عمل جرّ ) مشاهده شده زياد و به صورت قياسى ( مانند :
بكم درهم اشتريت اى بكم من درهم ) .
چكيدهء بحث حروف جرّ :
اسماء مجرور
1 - مجرور به حرف جرّ
2 - مجرور به اضافه
تعداد حروف جارّه : بيست حرف است كه عبارتند از : من ، الى ، حتّى ، خلا ، حاشا ، عدا ، فى ، عن ، على ، مذ ، منذ ، ربّ ، لام ، كى ، واو ، تاء ، كاف ، باء ، لعلّ ، متى .
اصناف حروف جارّه
1 - حروفى كه تنها بر اسم ظاهر داخل مىشوند . تعداد آنها هفت حرف است .
2 - مذ و منذ اختصاص به اسم داشته و به معناى وقت هستند .
3 - تاء قسم اختصاص به لفظ اللّه و ربّ دارد .
4 - حتّى و كاف و واو قسم بر هراسم ظاهرى داخل مىشوند .
5 - ربّ و كاف ، گاهى بر ضمير داخل مىشوند .
[ معانى حروف جاره ]
معانى من جارّه :
1 ) تبعيض 2 ) بيان جنس 3 ) ابتداء غايت مكانى 4 ) ابتداء غايت زمانى 5 ) تعليل 6 ) به معناى عن 7 ) به معناى باء 8 ) به معناى عند 9 ) به معناى على
من زائده : در وقتى است كه بعد از نفى و يا شبيه آن ( نهى و استفهام ) واقع شده و بر نكره داخل گردد ، مانند : ما جائنى من أحد .