باب تمييز
356
اسم بمعنى من مبين نكرة * ينصب تمييزا بما قد فسّره
خبر براى مبتداى محذوف كه هو باشد ، متعلق به محذوف صفت براى خبر ، لفظ « من » مضاف اليه ، صفت دوم براى خبر ، صفت سوّم ، مضارع مجهول و نائب فاعل جملهء مستأنفه ، حال براى نائب فاعل ، متعلّق به ينصب ، حرف تحقيق ، فعل ماضى و فاعل و مفعول جمله صله .
( تمييز عبارت است از ) اسمى كه به معناى « من » و بيانكنندهء ابهام و نكره است . نصب داده مىشود ( تمييز ) در حالى كه تمييز است به وسيلهء آنچه كه تفسير كرده است آن را .
357
كشبر ارضا و قفيز برّا * و منوين عسلا و تمرا
جار و مجرور متعلق به محذوف حال براى ماى موصول در بيت قبلى ، تمييز براى شبر ، عاطفه ، عطف به شبر ، تمييز براى قفيز ، عاطفه ، عطف به شبر ، تمييز براى منوين ، عاطفه ، عطف به عسلا .
مثل شبر أرضا ( يك وجب زمين ) و قفيز برّا ( يك قفيز گندم ) و منوين عسلا و تمرا ( دو من عسل و خرما ) .
358
و بعد ذي و شبهها اجرره اذا * اضفتها كمدّ حنطة غذا
عاطفه ، ظرف مكان متعلّق به اجرر ، اسم اشاره مضاف اليه ، عاطفه ، مضاف و مضاف اليه عطف به ذى ، فعل امر و فاعل و مفعول ، ظرف شرطيّه ، فعل ماضى و فاعل و مفعول جمله مضاف اليه اذا ، كاف حرف جرّ و قول محذوف مجرور آن متعلق به محذوف خبر براى مبتداى محذوف ، مضاف و مضاف اليه مبتدا ، فعل و فاعل جمله خبر . جملهء اسميه محلا منصوب مقول قول محذوف .
و بعد از اينها ( شبر و قفيز و منّ ) و مانند آنها ، جرّ بده آن تمييز را ، هرگاه اضافه كنى آنها