محلا مجرور مضاف اليه ، جواب شرط محذوف است .
جايز ندان ( آوردن ) حال را براى مضاف اليه ، مگر در وقتى كه اقتضاء كند مضاف به آن ، عمل در آن حال را ( مانند : اليه مرجعكم جميعا كه كلمهء مرجع مصدر ميمى و عامل در حال است ) .
342
او كان جزء ما له اضيفا * او مثل جزئه فلا تحيفا
عاطفه ، ماضى ناقص و ضمير مستتر در آن اسم ، خبر كان ، موصول اسمى مضاف اليه ، متعلّق به مابعد ، ماضى مجهول و نائب فاعل جمله صله ، عاطفه ، مضاف و مضاف اليه عطف به جزء ، فاء تفريع ، فعل و نهى و فاعل ، الف منقلب از نون تأكيد خفيفه .
و يا باشد مضاف به آن مضاف اليه ، جزئى از آنچه كه به سوى آن اضافه شده است ( يعنى مضاف جزئى از مضاف اليه باشد ) و يا مثل جزء آن باشد ، پس عدول نكن حتما .
343
و الحال ان ينصب بفعل صرّفا * او صفة اشبهت المصرّفا
استيناف ، مبتداء ، حرف شرط ، مضارع مجزوم فعل شرط و ضمير مستتر در آن نائب فاعل ، متعلق به ماقبل ، ماضى مجهول و نائب فاعل جمله محلا مجرور صفت براى فعل ، عاطفه ، عطف به فعل ، فعل و ضمير مستتر در آن فاعل ، مفعولبه جمله محلا مجرور نعت براى صفة .
حال اگر منصوب شود به وسيلهء فعلى كه متصرف است و يا وصفى كه شباهت داشته باشد فعل متصرفى را . ( ادامه در بيت بعدى ) .
344
فجائز تقديمه كمسرعا * ذا راحل و مخلصا زيد دعا
فاء جزائيه ، خبر مقدّم ، مضاف و مضاف اليه مبتداى مؤخّر جملهء اسميّه ، محلا مجزوم جزاى شرط ، اين جملهء شرطيه محلا مرفوع خبر براى مبتداء ، كاف حرف جرّ و قول محذوف مجرور آن متعلق به محذوف خبر براى مبتداى محذوف ، حال براى فاعل در راحل ، اسم اشاره