بلغزد و به سبب اعراض از راه خدا به بدى افتيد و به عذابى بزرگ گرفتار آييد . » 233
از اين آيات شريفه چهار مطلب به دست مىآيد :
1 - پيمان شكنى سبب انحراف و آن هم موجب هلاكت و نابودى مىشود ، بنابر اين امرى است نابخردانه ، نه بر اساس حكمت و تدبير .
2 - پيمانى كه با سوگند به خدا و با گواه گرفتن خدا بر آن ، بسته مىشود در حقيقت پيمان خداست ، زيرا خدا ، ضامن آن گرفته شده است ، پس هر كه آن را بشكند گويا پيمان خدا را شكسته است .
3 - عهد و پيمانى فى حدّ ذاته قوى و محكم و التزام به آن نيز از همين ويژگى برخوردار است ، از اين رو پيمان شكن را به زن احمقى تشبيه كرده كه رشتهاى را كه محكم بافته است ، از هم جدا مىكند و به صورت اجزاى كوچكى در مىآورد . بنابر اين عهد و پيمان ، صلح و آشتى را - كه موجب قوّت و ثبات است - ثابت و برقرار مىكند . و پيمان شكنى آن را از بين مىبرد .
4 - نبايد وسعت سرزمين و نيروى زيادى علّت خيانت و پيمان شكنى شود و جملهء
« . . . أُمَّةٌ هِيَ أَرْبى مِنْ أُمَّةٍ »
يعنى امتى كه داراى زمين وسيعتر و افراد بيشتر و سلاح قوىتر باشد ، نبايد وسعت خاك و قدرت سبب خيانت شود ، كه سرانجام منجرّ به ضعف خواهد شد .
اين كه خداوند نسبت به وفاى به عهد تأكيد كرده ، براى اين است كه از يك سو اصولا وفاى به عهد خود نوعى عدالت است و از سوى ديگر عهد جنبهء حقوقى دارد ، بويژه اگر طرفين با هم برابر باشند ، بنابر اين نبايد تنها آمادگى و تدارك دشمن را به عنوان پيمان شكنى تلقى كرد ، بلكه اگر نشانهء خيانت آشكار شد ، مؤمنان بايد سلاح خود را برگيرند ، چنان كه خداوند مىفرمايد :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا خُذُوا حِذْرَكُمْ . . .
234
و در اين حال جاى قول خداى سبحان است كه مىفرمايد :
وَ إِمَّا تَخافَنَّ مِنْ قَوْمٍ خِيانَةً فَانْبِذْ إِلَيْهِمْ عَلى سَواءٍ إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْخائِنِينَ
« اگر مىترسى كه گروهى در پيمان خيانت ورزند ، به آنان اعلام كن كه