هامش
- نازل شده : « ألَمْ تَرَ إلى الّذِينَ قِيلَ لَهُمْ كُفُّوا أيْدِيَكُمْ وَأقِيمُوا الصّلاةِ وآتُوا الزّكاةَ فَلَمّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتالُ إذا فَرِيقٌ مِنْهُمْ يَخْشَوْنَ النّاسَ كَخَشْيَةِ اللَّهِ أوْ أشَدَّ خَشْيَةً وَقالُوا رَبّنا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنا الْقِتالَ لَوْلا أخّرْتَنا إلى أجَلٍ قَرِيبٍ » .
پس حضرت چنين تفسير فرمود آية را : يعنى در زمان حضرت امام حسن عليه السلام با ايشان گفتند كه : أطاعت امام خود كنيد ودست از جنگ برداريد ، نماز را برپا داريد وزكات بدهيد ، ايشان راضى نشدند .
پس در زمان حضرت امام حسين عليه السلام جهاد واجب شد ، گفتند : چرا تأخير نكرديد جهاد كردن ما را تا زماني نزديك ، يعنى زمان حضرت قائم عليه السلام .
مجلسي ، جلاء العيون ، / 447 - 448
در تفسيرعياشى سند به أبو جعفر عليه السلام منتهى مىشود كه : اين آيهء مباركه تا به اينجا كه مىفرمايد : « وَأقِيْمُوا الصّلاةَ وَآتُوا الزّكاةَ » در حق حسنبنعلى عليهما السلام نازل شده است ؛ وخداوند بر آن حضرت واجب گردانيده است كه با معاوية واتباع أو كه كافرانند ، قتال ندهد وجهاد نكند . حضرت باقر عليه السلام مىفرمايد :
« سوگند به خداى آنچه حسنبن على عليهما السلام از براي اين أمت كرد ، فاضلتر است از آنچه آفتاب بر أو تابش مىكند » ؛ كنايت از آن كه بهحكم خداوند كه فرمود : « كُفُّوا أَيْدِيَكُم » « دست از قتال معاوية بازداشت وكار با أو به مصالحه گذاشت . »
آنگاه مىفرمايد : « سوگند به خداى ، اين آيهء مباركه در حق حسن فرود شد واز پس آن خداوند چنان كه مىفرمايد : « فَلَمّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتالُ » واجب ساخت جهاد را با كافران واين در حق حسين بن علي عليهما السلام فرود شد . »
در كتاب « نوادر » بهاسناد معتبره مسطور است كه : حسنبنزياد العطار مىگويد : سؤال كردم از ابوعبداللَّه صادق آل محمد از اين آيهء مباركه :
« ألَمْ تَرَ إلى الّذِينَ قِيلَ لَهُمْ كُفُّوا أيْدِيَكُمْ » .
فرمود : « نازل شد در حق حسنبن على عليهما السلام . امر كرد خداوند اورا كه دست از قتال باز دارد . »
عرض كردم :
« « فَلَمّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتالُ » ؛ اين مقال دلالت بر وجوب قتال مىكند ؟ »
قال : « نزلت في الحسين بن عليّ كتب اللَّه عليه وعلى أهل الأرض أن يقاتلوا معه . »
فرمود : « اين لخت از آية در حق حسين عليه السلام نازل گشت وخداوند واجب ساخت بر وى جهاد را وبر مردم روى زمين واجب فرمود كه در ركاب أو با كافران رزم كنند . »
وقالوا : « ربّنا لِمَ كتبت علينا القتال لولا أخّرتنا إلى أجل قريب . »
گفتند : « اى پروردگار ما ! از براي چه جهاد بر ما واجب كردى تا به دست كافران كشته شويم ؟ چرا ما را دست باز نداشتى تا گاهى كه قائم آل محمد بيرون شود كه فتح وظفر ملازم ركاب أو است . »
قال اللَّه : « قُلْ مَتاعُ الدُّنْيا قَلِيلٌ وَالْآخِرَةُ خَيْرٌ لِمَنِ اتّقى وَلا تُظْلَمُونَ فَتِيلًا » .
يعنى : « بگو اين جماعت ترسنده را كه از شهادت بيمناك مباشيد كه متاع دنيا اندك است وخير كثير از براي پرهيزكاران در آخرت است ومجاهدين به اندازهء رشتهاى كه در خرما يافت شود ، زيان نخواهند ديد . »
سپهر ، ناسخ التواريخ سيدالشهدا عليه السلام ، 1 / 266 - 268