چنين است : وهر كه نابينائىاش به دليل اجبار بر كارى باشد مجبور ساختنش روا نيست .
( 3180 ) 180 - امام ( ع ) فرمود :
مَتَى أَشْفِي غَيْظِي إِذَا غَضِبْتُ - أَ حِينَ أَعْجِزُ عَنِ الِانْتِقَامِ فَيُقَالُ لِي لَوْ صَبَرْتَ - أَمْ حِينَ أَقْدِرُ عَلَيْهِ فَيُقَالُ لِي لَوْ عَفَوْتَ ( 78656 - 78635 )
[ ترجمه ]
« كي مىتوانم خشم خود را فرونشانم ، آن گاه كه خشم مرا فراگيرد ؟ موقعى كه از انتقام ناتوان باشم وبه من بگويند اگر ايستادگى مىكردى ؟ ويا وقتي كه قادر بر انتقام گرفتن باشم وبه من بگويند اگر گذشت مىكردى » .
[ شرح ]
( 78656 - 78635 ) استفهام امام ( ع ) از وقت امكان فرونشاندن خشم ، استفهام انكارى است ، زيرا آن حضرت در صدد برحذر داشتن از صفت ناپسند خشم است . وبا عبارت احين . . . ؟ از آن حالت برحذر داشته است . توضيح آن كه فروخوردن خشم يا هنگام ناتوانى از انتقام است وبه هنگام توانمندى وفرونشاندن خشم در مورد أول ، روا نيست ، زيرا با دشنام وبدگويى وبىآبرويى ومانند آن همراه است وآن باعث سرزنش وعيبجويى مردم است وگفتار آنان در بارهء گرايش به فضيلت صبر بدين عبارت كه : اگر صبر مىكردى بهتر بود . ودر مورد دوم نيز به اين دليل روا نيست كه شروع به مجازات طرف باعث سرزنش مردم به خاطر انحراف از فضيلت بخشش است كه بهتر از انتقام مىباشد وهمچنين گفته مردم در اين باره : كه اگر گذشت مىكردى براي تو بهتر بود ؟ .
( 3181 ) 181 - امام ( ع ) وقتي كه به كثافتى كه در مزبلهاى بود گذر كرد - فرمود : ( 78665 - 78660 )
هَذَا مَا بَخِلَ بِهِ الْبَاخِلُونَ ( 78670 - 78666 )
[ ترجمه ]
« اين است آنچه بخيلان بدان بخل مىورزيدند » .