كارى مىشوى با مهربانى ومعذرت خواهى عمل كن .
وآنگهى بعضي از كارها را ناگزير بايد خود انجام دهى ، از آن جمله پاسخ دادن به كاركنان در جايى كه از عهدهء منشيانت بر نيايد ، واز جمله درخواستهاى مردم كه باعث تنگدلى يارانت مىگردد ، تو خود بايد رسيدگى كنى . در هر روز كار مخصوص همان روز را انجام بده ، زيرا هر روز كار ويژهاى دارد . وبهترين فرصتها وبا ارزشمندترين أوقات را بين خود وخدا قرار بده ، اگر چه همهء فرصتها - اگر نيت انسان خالص ومردم در آسايش باشند - از آن خدا ومتعلق به اوست .
بايد در آن فرصتى كه ويژه خدا قرار دادهاى ، واجباتى را كه تنها براي اوست ، صميمانه براي أو انجام دهى ، بنا بر اين در شبانهروز بخشي از آسايش تنت را به خدا بسپار وبدان وسيله عملي را به طور كامل انجام دهد كه باعث نزديكى تو به خدا شده وبدون عيب ونقص باشد هر چند كه موجب فرسايش وناراحتى بدنت گردد . وهنگامى كه با مردم نماز مىگزارى كارى نكن كه مردم را از خود برنجانى ونماز را ضايع گردانى ، زيرا ميان مردم افرادى بيمار وگرفتارند . من از پيامبر خدا ( ص ) - هنگامى كه مرا به يمن اعزام داشت - از نحوهء برگزارى نماز با مردم آنجا پرسيدم فرمود : با آنان همچون ناتوانترين فرد نماز را به پا دار ، ونسبت به مؤمنان مهربان باش . وبعد از تمام اين دستورها مبادا بيش از اندازه خود را از نظر مردم دور نگهدارى . زيرا دورى فرمانروايان از انظار مردم ، بخشي از تنگنظرى وكم آگاهى به كارهاست ، وهمين ، رو نشان ندادن است كه حكمرانان را از كارهاى پوشيدهء مردم بيگانه مىسازد ودر نتيجة كارهاى بزرگ مردم را كوچك وكارهاى كوچك را بزرگ ، وكارهاى خوب را بد ، وكارهاى زشت را زيبا جلوه مىدهد وحق وباطل را به هم آميخته مىكند . براستى حكمران بشر است واز كارهايى كه مردم در خفا انجام مىدهند آگاه نيست . وروى حق وحقيقت نشانه گذاريهايى نشده تا راست از دروغ بازشناخته شود ودر واقع تو يكى از دو نوع مردان هستى : يا مردى هستى كه در راه حق ، دست ودلبازى وكوتاهى ندارى ، در اين صورت ، رو پنهان داشتنت از اداى حق واجب ويا انجام كار نيك براي چيست ؟ ويا فردى گرفتار
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 290
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٢٩٠