من النّار ولد بطنها الحسن والحسين وأمّ كلثوم . « 1 »
الإربلي ، كشف الغمّة ، 1 / 468
هامش
( 1 ) - ونيز در روايتي از محمّد بن مروان ، گفت به حضرت أبى عبد اللّه سلام اللّه عليه عرض كردم : آيا رسول خداى صلّى اللّه عليه واله فرمود : « إنّ فاطمة أحصنت فرجها فحرّم اللّه ذرّيّتها على النّار » .
فرمود : آرى ! مقصود از اين ، حسن وحسين وزينب وامّ كلثوم باشند .
لكن در روايتي ديگر كه از راوي ديگر نقل مىفرمايد ، از زينب نام نمىبرد واگر زينب غير از امّ كلثوم باشد ، هيچ نمىشايد در عنوان چنين حديثي نام آن يك مذكور نشود واختصاص به يكى داشته باشد ؛ مگر اين كه امّ كلثوم همان كنيت زينب باشد وأو عاطفه در قلم كتّاب سهوا اضافه شده باشد ، وبينندگان دو تن گمان برده باشند ، يا نام زينب در اين روايت أخير از قلم ساقط شده است تا با آن روايات كه آن حضرت را از أمير المؤمنين عليهما السّلام پنج تن فرزند پديد آمد ، توافق جويد . يا همين وأو عاطفه كه سهوا افزوده شده باشد ، موجب آن باشد كه راويان اخبار پنجتن انگاشته باشند .
سپهر ، ناسخ التواريخ حضرت زينب كبرى عليها السّلام ، 1 / 191
ونيز در جلد ششم از كتاب دوم ناسخ التواريخ وساير كتب اخبار معتبره مروى است « قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه واله وسلم : كلّ بني أمّ ينتمون إلى عصبتهم إلّا ولد فاطمة فإنّي أنا أبوهم وعصبتهم » .
مىفرمايد : فرزندان هر مادرى به قبيلهء خود ، يعنى به طايفه پدرى خود منسوب هستند ؛ مگر فرزندان فاطمه ، زيرا كه پدر ايشان منم وقبيله ايشان منم ودر اين حديث مبارك « فإنّي أنا أبوهم » افاده تأكيد تام مىنمايد وهم پسران ودختران آن حضرت طاهره سلام اللّه عليهم را به تمامت مشتمل مىشود ودر ادراك چنين دولت بزرگ وسعادت جاويد وشرف عظيم يكسان مىدارد .
در كتاب معاني الأخبار از محمّد بن مروان مروى است كه : در حضرت أبى عبد اللّه عليه السّلام عرض كردم :
« آيا رسول خداى فرموده است : « انّ فاطمة أحصنت فرجها » پس خداى ذريه أو را بر آتش حرام فرمود ؟ »
گفت : « آرى ! مقصود به اين حسن وحسين وزينب وامّ كلثوم عليهم السّلام است . »
وهم در آن كتاب از حمّاد بن عثمان حديثي به همين تقريب مسطور است ودر آنجا نوشته است كه حضرت صادق در جواب فرمود : « آنان كه از آتش دوزخ آزادند ، فرزندان بطني فاطمه مىباشند وايشان حسن وحسين وامّ كلثوم هستند . »
ودر اين حديث شريف از زينب نام برده نشده است . تواند بود از قلم كاتب ساقط شده باشد ويا در حديث اوّل وأو عاطفه زياد باشد وزينب همان امّ كلثوم خواهد بود ؛ واللّه اعلم .
ونيز در ضمن حديثي ديگر كه در كتاب مذكور در فضايل حضرت امام حسين عليه السّلام مسطور است ، رسول خداى مىفرمايد : پدرش على ، مادرش فاطمه وبرادرش حسن وخواهرش زينب ورقيه است .
ممكن است كه جناب امّ كلثوم همان رقيه باشد واثبات مىنمايد كه آن حضرت را از مادر خود ، دو خواهر است .
سپهر ، ناسخ التواريخ حضرت زينب عليها السّلام ، / 564 - 565 ، ناسخ التواريخ سيد الشهدا عليه السّلام ، 1 / 77
در كتاب « معاني الأخبار » به اسناد محكم مرقوم است كه : علي بن موسى الرضا عليهما السّلام گاهى كه در خراسان سكون داشت ، يك روز از بزرگان أصحاب در مجلس أو حاضر بودند وزيد بن موسى نيز در آن مجلس بود وبا أهل مجلس از مفاخر خويش سخن همى كرد . « ما ومن » همى گفت . علي بن موسى اگر چند با أهل مجلس حديث مىفرمود ، سخنان زيد را نيز مىشنود . پس روى به زيد كرد . -