هامش
- ذي الحجة سال 61 هجرت به طرف عراق حركت كرد وچون آن حضرت احرام به عمرهء مفرده بسته بود ، عمره را به اتمام رسانيد وهشتم ذي الحجة حركت فرمود وبا ياران وفداكاران باوفاى خويشتن عازم كوفه شد ودر واقع به سوى قربانگاه كربلا روانه گشت وأهل بيت امام عليه السلام همراهش بودند . مسافت بين مكة وكوفه در حدود سيصد وهشتاد فرسخ است .
از قرائن زياد وعلائم وامارات بىشمار نيز معلوم است كه امام عليه السلام با سرعت تمام در سير خود حركت نمىفرمود ودر اثناى راه بعضي از مردم را كه صلاح مىدانست ودر آنها فلاح ورستگارى مىديد ، به يارى خود دعوت مىفرمود وبدون شك اين طرز سير هم باعث معطلى در اثناى راه بود وپس از رسيدن حرّ بن يزيد رياحى به حضور آن حضرت ، دو روز سر راه را بر امام عليه السلام گرفت واز پانزده فرسخى كوفه طىمسافت راه مستقيم پيشنگرفته بود . آنها روز دوم محرم سال 61 هجرت وارد كربلا شدند وآن مسافت بعيده را از مكة تا كربلا در حدود بيستوچهار روز طي فرمودند . از تأمل در أطراف تاريخ اين قضية روشن مىشود كه امام عليه السلام با ياران وهمراهان خود ومخدرات وبانوان عصمت وطهارت در آن سفر بسيار مهم روزى پانزده فرسخ راه را به آسانى طي مىكردهاند ولابد مراكب شترانى بودهاند در آن زمانها كه بسيار تند رو وجماز وذلول كه سير متعارفى آنها طي آن اندازه مسافت بوده است .
نهم : در بسيارى از كتب معتبره كه اگر به شمار آورده شود ، كلام به درازا مىكشد ، تصريح شده است كه اسراى أهل بيت عليهم السلام را روز أول ماه صفر سال 61 وارد شام كردهاند .
أبو ريحان بيرونى ، حكيم ورياضيدان مشهور اسلامى كه در سال 440 هجرت از دنيا رفته وكتاب « الآثار الباقية » أو بسيار مورد اعتماد واعتبار است ، در آن كتاب خود بر اين مطلب تصريح كرده است ومىگويد :
« صفر : في اليوم الأوّل أدخل رأس الحسين عليه السلام مدينة دمشق فوضعه يزيد بين يديه ونقر ثناياه بقضيب كان في يده وهو يقول : لست من خندف إن لم انتقم . من بني أحمد ما كان فعل ( تا آخر ) » .
در ترجمهء « الآثار الباقية » گويد : صفر در روز أول آن سر حسين عليه السلام را به شهر شام وارد كردند ويزيد آن سر را پيش روى خود گذاشت وبا چوبى كه در دست داشت ، به لبهاى حسين مىزد ومى گفت : . . . ( تا آخر ) .
ورود اسراى أهل بيت عليهم السلام روز أول ماه صفر به دمشق از قرائن وامارات زيادى مورد اعتماد واطمينان است ولذا آن روز را بنىاميه براي خودشان عيد رسمي قرار داده بودند . چنانچه زكرياى قزوينى در كتاب « عجائب المخلوقات » گويد : « اليوم الأوّل منه ( من صفر ) عيد بني أميّة أدخل فيه رأس الحسين رضي الله عنه بدمشق » .
وقريب به اين عبارت قزوينى را جمع كثيرى از علماى شيعه وسنى نگارش دادهاند .
با اين كه اسراى أهل بيت عليهم السلام مدتي كه مقدارش تحقيقاً معلوم نيست در كوفه در زندان ابن زياد ماندهاند وابن زياد از يزيد كسب اطلاع نموده ودر بارهء آنها كسب تكليف ودستور خواسته كه تمامى آنها -