( 57397 - 57370 )
واعلم انّ البصرة مهبط إبليس ،
امام ( ع ) در أول نامه بصره را فرودگاه شيطان ناميد واين مطلب اشاره به فرود آمدن شيطان از بهشت در آن جا ، وكناية از آن است كه به اين دليل آن جا مبدأ انديشههاى باطل وأفكار فاسدهاى است كه از إبليس در آن جا به وجود آمده ولازمهء اين گونه أفكار برانگيختن فتنه وآشوب مىباشد .
واژهء مغرس را كه به معناى رويشگاه درخت است ، براي بصره استعاره آورده است به اعتبار اين كه آن جا ، محل روييدن فتنههاى بسيارى است . وبرخى شارحان گفتهاند : در عبارت مهبط إبليس ، نوعي لطف وزيبايى وجود دارد ، زيرا قوهء واهمه كه إبليس نفس عاقله است ، هر گاه در فعاليت خود ، از تحت تدبير عقل وموافقت أو خارج شود از مرحلهء عالم كمال فرود آمده ودستورهاى عاليهء آن را كه در حقيقت ، درهاى بهشت مىباشد ترك كرده ودر نتيجهء ترجيح دادن انديشههاى فاسد ، به خسرانهاى پست ومشاركت شهوت وغضب مبتلا خواهد شد وچون أهل بصره بيعت امام را شكستند وبا وى مخالفت كردند به اين سبب خردهاى خود را از پذيرش انديشههاى مصلحتآميز ، بكلى بر كنار كردند ، وإبليس ولشكريانش به سرزمين آنها فرود آمدند وآراى فاسد وباطل را به صورتهاى حق به آنها نماياندند . اين بود كه أهل بصره به إبليس ويارانش پيوستند ودر نتيجة اين چنين مبتلا به سرنوشت سوء وشقاوت وبدبختى شدند .
به اين دليل بصره محل نزول إبليس وجايگاه رشد آشوب وفتنههايى شد كه از وسوسههاى شيطان وآراى فاسدهء أو به وجود آمد .
پس از بيان موقعيت سرزمين بصره ، براي ابن عباس ، وى را دستور مىدهد كه به أهل بصره وساكنين آن شهر ، وعدهء احسان ونيكى بدهد وگره بيم وترس را از دلهاى آنان باز كند .
نكتهء بلاغى در اين عبارت آن است كه واژهء عقده ، را كه به معناى گره