بر بندهاش مىباشد وآن عبارت از نعمتهاى ظاهري ومعنوي است كه بطور دوام بنده را احاطه كرده است تا جايى كه وى را قدرت آن نيست كه از عهدهء سپاس آن برآيد .
( 42827 - 42824 ) 4 - چهارم از ويژگيهاى حق تعالى عظمت حلم اوست كه سبب عفو وبخشش عظيم وى شده است ، حلم در انسان صفتي است فرع بر شجاعت وآن خصوصيتى است كه انسان با وجود آن در مقابل ناملايمات مقاوم واستوار مىماند ، وحلم در خداوند عبارت از آن است كه از گناه بندگان ومخالفت آنان در برابر أوامر ونواهيش ، براي وى انفعالى دست نمىدهد ودر هنگام مشاهدهء منكرات غضبش أو را از جا در نمىبرد ووأدار به انتقام عجولانه نمىسازد ، با اين كه هيچ امرى از تحت قدرت وتوانايى وى بيرون نيست وهر وقت مىتواند هر كارى را انجام دهد . فرق ميان حق تعالى وانسان در اين صفت ( حلم ) آن است كه عدم انفعال در خدا عدم مطلق است اما در بندهء خدا ، عدم چيزى است كه از شأنش تاثّر وانفعال مىباشد وبه اين دليل حلم در خداوند كاملتر وگستردهتر از حلم در ديگران است وچون لازمهء صفت حلم ، عفو وگذشت كردن از گناهان وصرف نظر از آنها مىباشد ، بدين جهت مهلت دادن خداوند بنده وشتاب نكردن در كيفر گناهان را عفو ناميده است واز اين رو به دنبال توصيف خداوند به صفت بزرگ حلم ، عفو ، وگذشت را ذكر كرده وعطف با حرف فانيز دليل بر آن است كه با وجود صفت حلم ، كه ملزوم است لازمهء آن كه عفو از گناهان است بىدرنگ تحقق مىيابد .
( 42833 - 42828 )
5 - وعدل في كلّ ما قضى ،
خداوند در تمام قضاوتها وجزئيات آفرينش خود عدالت وميانه روى را رعايت فرموده است زيرا عدل عبارت است از ميانه روى در كارها وگفتارها ودورى از افراط وتفريط است وآنچه را هم كه حق تعالى انجام دهد يا انجام ندهد ، دستور به انجام دادن ويا انجام ندادن