مىباشد ، واين كلمه مفيد تشبيه ولازمه تشبيه هم آن است كه ميان مشبه ومشبه به بايد صفتي به عنوان وجه شبه وجود داشته باشد . بنا بر اين مشبه در اين عبارت ، حالت انتظار مرگ ، ومشبه به خود مرگ است كه تحقق آن فرض شده ووجه شباهت هم نزديك بودن مرگى كه انتظار آن مىرود با مرگى كه فرض وجودش شده است مىباشد ، چون هر چه آينده است نزديك مىباشد .
پس از ذكر برخى صفات مرگ وفرض تحقق وجود آن ، به ذكر پارهاى از لوازم ترسآور آن چنين پرداخته است : مهر خاموشى به دهان همرازها زده ، اطرافيان را پراكنده ، آثار باقي مانده را مندرس وآباديها را بىصاحب ساخته ، ووارثان را بر تقسيم أموال واداشته است ، وبه دليل اين كه مرگ باعث مىشود كه ورثه به دلايل گوناگونى به قسمت كردن أموال مرده بپردازند ، لذا در عبارت متن ، اين عمل را به آن نسبت وآن را فاعل فعل بعث قرار داده است .
( 54332 - 54275 ) بين حميم ، اين عبارت متعلق به جملهء اتاكم بغتة وبقيهء فعلهاى پس از آن است كه معناى آن چنين مىشود ، گويا مرگ ناگهان بر شما وارد شده واين كارها را كه خاموش كردن رازگويان وبقيهء لوازمى كه گفته در بارهء شما انجام داده ، در حالتي كه همهء آنان يعنى راز گويان واطرافيان و . . . بر سه دستهاند : بعضي دوستان مخصوصى كه اكنون دوستى آنها سودى ندارد ، وبرخى از آنان خويشاوندانى دلسوزند ولى نمىتوانند از شما بلايى را دفع كنند ، ودستهء سوم دشمنان شماتتگرى هستند كه از مرگ شما هيچ گونه ناراحتى احساس نمىكنند ، وپس از يادآورى مرگ ولوازم آن ، آدمي را توصيه فرموده است كه در عمل بكوشد وخويشتن را آمادهء فرا رسيدن مرگ كرده ، از اين سراى دنيا توشهء آخرت خود را فرآهم سازد ، وهشدار مىدهد كه مانند گذشتگان گول زرق وبرق دنيا را نخورند .
وبه منظور بيشتر روشن شدن حالت پيشينيان كه چگونه از دنيا بهرهمند شده وبه جمعآورى آن پرداخته بودند ، لفظ درّه را كه به معناى زيادى وبه جريان افتادن
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 194
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص١٩٤