أَسْلَفَتْ وَرُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلاهُمُ الْحَقِّ وَضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ . »
« 1 »
[ شرح ]
( 53777 - 53704 ) امام ( ع ) در اين خطبهء شريف كه دنيا را نكوهش ونواقص آن را گوشزد كرده ، مىخواهد انسان را چنين هشدار دهد كه از تمايل زياد به دنيا بر حذر باشد وبداند كه رو آوردن به زرق وبرق دنيا ، آدمي را از توجه به خدا باز مىدارد ، بايد به دنيا به گونهاى نگريست واستفاده كرد كه بدان منظور پديد آمده است ( يعنى دنيا را وسيله آخرت قرار داد ونه هدف ) كلمهء دار خبر مبتداى محذوف ( الدنيا ) است .
در آغاز ، عيبهاى دنيا را بر شمرده ومردم را از آن بر حذر داشته است :
1 - دنيا با گرفتارى وبلا همراه است وبه منظور رساتر بودن كلام ، اين معنا را بطور كناية با لفظي كه از مادّهء حفوف اشتقاق يافته وبه معناى احاطه وفراگيرى همهء جهات است تعبير فرموده است ، چون كناية رساتر از تصريح است .
2 - دنيا به دغلكارى وفريب شهرت دارد ، لفظ فريب ودغل را به عنوان كناية واستعاره ذكر كرده است ، زيرا گاهى در دنيا خوشيهايى به انسان رو مىآورد كه چون مورد پسند انسان است وبه آن خو مىگيرد ، تصور مىكند كه اين وضع براي هميشه باقي مىماند گويا از دنيا قول گرفته كه هميشه با أو سر سازش داشته باشد ، وچون آن وضعيت تغيير مىكند ودنيا با أو ناسازگار مىشود مثل آن است كه دنيا وى را فريب داده وبا أو مكر كرده است واز آن رو كه اين تغيير حالت ، از خوشى به ناخوشى وبالعكس براي دنيا زياد ودائمي است لذا به اين ويژگى معروف ومشهور است .
هامش
( 1 ) سوره يونس ( 10 ) آية ( 29 ) ، يعنى : در آن هنگام هر نفسي آنچه را كه پيش فرستاده خواهد يافت وهمه به سوى معبود به حق ومولاي حقيقي خود باز مىگردند وآنچه را كه افترا مىبستند به كارشان نيايد .