ابن الأثير ، الكامل ، 3 / 275 - 276 - عنه : النّويري ، نهاية الإرب ، 20 / 407 ؛ المقرّم ، مقتل الحسين عليه السّلام ، / 194 - 195 ؛ بحر العلوم ، مقتل الحسين عليه السّلام ، / 155 - 156
ولمّا بلغ ابن الزّبير عزمه ، دخل عليه ، وقال له : لو أقمت ها هنا بايعناك ، فأنت أحقّ من يزيد وأبيه . وكان ابن الزّبير أسرّ النّاس بخروجه من مكّة ، وإنّما قال له هذا لئلّا ينسبه إلى شيء آخر .
سبط ابن الجوزي ، تذكرة الخواصّ ، / 137
وعن بشر بن غالب ، قال عبد اللّه بن الزّبير يقول للحسين بن عليّ : تأتي قوما قتلوا
هامش
- سپس پرسيد : « چه خواهى كرد ( از حسين ) ؟ »
حسين گفت : « من با خود چنين مىانديشم كه به كوفه بروم ؛ زيرا شيعيان وبزرگان قوم واشراف وأعيان با من مكاتبه كرده ونامهها نوشتهاند . من استخاره خواهم كرد واز خداوند كسب تكليف مىكنم . »
گفت ( ابن زبير ) : اما اگر تو در حجاز بمانى واين كار را بخواهى ( خلافت ) ، ما با تو هرگز مخالفت نخواهيم كرد ؛ بلكه مساعدت وبيعت خواهيم كرد وبا تو صميمى ويار خواهيم بود . »
حسين گفت : « پدرم به من گفته ( حديث وخبر ) كه سرزمين حجاز داراى گوسفند پيشاهنگى خواهد بود كه حرمت آن را روا خواهد داشت ( در جنگ وخونريزى من دوست ندارم كه خود آن پيشاهنگ باشم كه آن حرمت را هتك كند ) . »
گفت : « اگر بخواهى در اينجا بمان واين كار را به من واگذار كن كه من خود هرچه پيش آيد ، دفع كنم .
آنگاه همه نسبت به تو أطاعت خواهند كرد وهرگز معصيت نخواهند كرد . »
گفت ( حسين ) : « من چنين نمىخواهم . »
هردو هم گفتگوى خود را مكتوم داشتند . حسين به كساني كه در آنجا حاضر بودند ، رو كرد وگفت :
« آيا مىدانيد كه اين ( ابن زبير ) به من چه مىگويد ؟ »
گفتند : « جان ما فداى تو ! ما نمىدانيم ( چه مىگويد وچه عقيدة دارد ) . »
گفت : « أو مىگويد : تو در مسجد ( مكّه ) بمان ومن مردم را براي تو دعوت مىكنم . »
بعد از آن ، حسين گفت : « به خدا سوگند اگر من در خارج مكّه ولو به فاصلهء يك وجب كشته شوم ، براي من گواراتر وبهتر از اين خواهد بود كه در خود آن كشته شوم . واگر در خارج آن هم ، ولو به فاصلهء يك وجب ( در جنگ ودفاع ) كسى را بكشم ، باز براي من بهتر وگواراتر از اين خواهد بود كه در خود آن كسى را بكشم . به خدا سوگند اگر من در آغوش يكى از اين مقدسات باشم ( هامه - رأس ورئيس وسر هر چيزى ومقصود آغوش مقدس ومحترم است ) ، مرا از آغوش آن بيرون خواهند كشيد وكار خود را انجام خواهند داد . ( حرمت كعبه را رعايت نخواهند كرد ) . به خدا سوگند ، آنها نسبت به من تعدّى وگستاخى خواهند كرد ، چنانكه يهود نسبت به روز شنبه هتك حرمت كردهاند . »
ابن زبير از آنجا برخاست ورفت . حسين گفت : « اين ( مرد ) چيزى در دنيا دوست ندارد ، جز خروج ورفتن من از حجاز . أو مىداند كه مردم أو را با من برابر وهمشأن نمىدانند . پس مىخواهد كه من بروم تا أو تنها بماند ومحيط براي أو خالى باشد . »
خليلي ، ترجمهء كامل ، 5 / 136 - 137