رهنمايان راه خدايند استعاره آورده ، همچنين واژه مناهج را براي قوانين شرع كه جزئيّات احكام را در بر دارند ، ولفظ دروس وطموس را براي نابودى اين آيينهاى الهى پيش از بعثت پيامبر أكرم ( ص ) استعاره فرموده است ، واو ، در جمله وأعلام الهدى دارسة براي حال است ، معناى فصدع بالحقّ اين است كه آنچه را بدان مأمور شده بود تبليغ وحقّ را در برابر باطل آشكار فرمود ، وبراي اين كه مردم را از گمراهى وسرگردانى به راه خدا باز گرداند به اندرز وارشاد آنها پرداخت ، وبا سيره وروش خود آنان را به طريقه رشد وصواب هدايت كرد وبه پيروى از شيوه عدالت واستقامت در راه راست دستور داد .
( 47355 - 47328 ) پس از اين أمير مؤمنان ( ع ) به گونهاى فشرده به شنوندگان گوشزد مىكند كه آفرينش آنها بيهوده وبدون هدف ومقصود نيست وخداوند آنها را مانند چهار پايان مهمل وسر خود رها نكرده واز آنچه در باره آنها اراده فرموده دست باز نداشته است ، سپس براي اين كه آنان را به شكر نعمتهاى الهى وأدار وترغيب كند ، تذكار مىدهد كه خداوند نعمتهايى را كه به شما ارزانى داشته مىداند ، وبه چگونگى واندازه وشماره آنها آگاه است ، از اين رو پس از اين سخن فرموده است : فاستفتحوه يعنى از أو بخواهيد درهاى بركت ونصرت خود را به روى شما بگشايد ، واستنجحوه يعنى برآوردن حاجتها ونيازهاى خود را از أو بخواهيد ، واطلبوا إليه يعنى از پيشگاه أو درخواست كنيد كه شما را به راه راست وآنچه موجب خشنودى اوست هدايت فرمايد ، واستمنحوه وكمالات لازمه انساني را به شما ارزانى بدارد ، وحصول اينها از طريق شكر گزارى وانجام دادن عبادات كه به انسان آمادگى مىدهد تا مشمول رحمت پروردگار گردد ميّسر است .
( 47381 - 47356 )
فرموده است : فما قطعكم عنه حجاب . . . تا إنس وجان .
اين گفتار در بيان مرتبه كمال وعظمت پروردگار ، وتنزيه أو از صفات آفريدگان است ، وذكر اين كه أو به بندگانش نزديك است ، تا مردم آنچه مىخواهند از أو طلب كنند ، وبه أو تقرّب جويند ، واز أو پيروزى ورستگارى