چشيدن جزيى از آبى كه در سنگدان نر است باردار مىشود . البتّه اين كار در بسيارى از پرندگان مانند كبوتر وجز آن مقدّمه نزديكى وآميزش آنهاست ، ودر طاوس وكلاغ نيز غير ممكن نيست امّا امكان آن در اينها بعيد به نظر مىرسد .
علاوة بر اين شيخ در كتاب شفا نقل كرده كه : آبستن شدن كبك به سبب شنيدن صداى كبك نر وبادي است كه از سوى آن به مادة مىوزد ، وگفته است :
گروهى از اين پرندگان كه نام برده شد ، هنگامى كه نر ومادة آنها با يكديگر برخورد مىكنند ، منقارهاى خود را به يكديگر چسبانده ودرهم فرو مىبرند واين همان جفتگيرى وآميزش آنهاست ، جاحظ « 3 » در كتاب الحيوان نقل كرده است كه :
طاوس مادة گاهى بر اثر وزش باد تخمگذارى مىكند ، واين به سبب آن است كه باد در عبور خود از پستيها وبلنديها از كنار طاوس نر مىگذرد وبوى آن را به همراه خود مىبرد وطاوس مادة بر اثر آن تخم مىگذارد . وهم گفته است كه اين گونه تخمها به ندرت مبدّل به جوجه مىگردد . بايد بگويم كه اين جريان در مرغ خانگى نيز ديده مىشود ، ولى همان گونه كه جاحظ گفته است اين قبيل تخمها خيلى كم به جوجه تبديل مىشود .
سپس امام ( ع ) نى دم طاوس را به دايرههايى سيمين تشبيه فرموده است ، وكساني كه شكل دم طاوس را هنگام برخاستن ، وسپيدى ته پرها وپخش وگستردگى آنها را براي آميزش با مادهاش ديدهاند مىدانند كه اين تشبيه تا چه اندازه درست وبجاست . همچنين خطوط زرد دايره مانندى را كه بر پهناى پرهاى دم آن نقش بسته در شدّت وصافي ، زردى وتابش ودرخشش آن به زرناب تشبيه فرموده ، ودايرههاى سبز رنگى را كه در وسط دواير زرد مذكور قرار گرفته به پارههاى زبرجد همانند فرموده وبه سبب گردى ودرخشندگى كه دارند واژه
هامش
( 3 ) عمرو بن بحرين محبوب فزاري بصرى مكنّا به أبو عثمان ومعروف به جاحظ معتزلي مذهب بوده ، در سال 160 ه در بصره متولّد ودر سال 255 ه وفات كرده است ، أو را افصح نويسندگان عرب دانستهاند ، وداراى آثار بسيارى است ( مترجم ) .