ننگ هميشگى است ، فرار كننده بر عمر خويش نمىافزايد ، وميان خود ومرگش فاصلهاى پديد نمىآورد ، كيست كه مانند تشنه كامى كه به آب برسد ، به سوى خدا بشتابد ، بهشت زير سايه نيزههاست . امروز گفتهها به محك آزمايش زده مىشود ، به خدا سوگند اشتياق من به مبارزه با اينها از شوق آنها به خانه وديارشان بيشتر است .
بار خدايا ! اگر حقّ را نمىپذيرند ، جمعيّت آنها را پراكنده ووحدت آنها را به تفرقه بدل فرما ، وآنها را به كيفر گناهانشان به دست هلاكت سپار .
بىگمان اينها از اين جا دور نمىشوند ، بىآن كه نيزههاى پياپى بدنهاى آنها را سوراخ كند ، آن چنان كه نفس از آن برآرند وضربههاى شمشير سرهاى آنها را بشكافد ، واستخوانهاى آنها را درهم كوبد ، وبازوها وقدمهاى آنها را قلم كند ، اينها مواضع خويش را رها نمىكنند مگر اين كه پيشتازان سپاه از پس هم آنها را زير باران تير خود گيرند ، ودستههاى سپاه با نيروهاى كمكى بسيار با آنها به نبرد پردازند ، ولشكرها به دنبال هم بر آنها بتازند ، وتا شهرهايشان آنها را عقب زنند ، وزمينهاى آنها را لگد كوب اسبان خويش سازند ، وبه نواحي وراهها وچراگاههاى آنها در آيند . »
[ شرح ]
( 25597 - 25575 ) شريف رضىّ گفته است : دعق به معناى كوبيدن است يعنى تا اين كه اسبان زمينهاى آنان را لگد كوب سازند ، نواحر أرضهم زمينهاى روبروى هم ، گفته مىشود : منازل بنى فلان تتناحر يعنى : منزلهاى فرزندان فلان روبروى هم قرار دارد ( 25343 - 25334 ) امام ( ع ) اين سخنان را در صفّين ايراد ، ودر باره ضرورتهاى جنگ وكيفيّت نبرد دستورهايى به اين شرح صادر فرموده است :
( 25348 - 25344 ) 1 - اين كه زرهدار در جلو ، وبي زره در عقب قرار گيرد ، فوايد اين امر روشن است .
( 25357 - 25349 ) 2 - دندانها بر هم فشرده شود . حكمت اين كار در خطبههاى پيش در آن جا