حق تعالى مىباشد . چنان كه خداوند در اين مورد فرموده است :
وَنَفَخَ فِيهِ مِنْ رُوحِهِ
« 20 » پروردگار جهانيان با اضافه كردن روح خود به آدم أو را كرامت وشرافت بخشيد .
وبا همين شرافت وبزرگوارى أو را از ديگر موجودات اين جهان متمايز گردانيد 2 - عقل وشرافت عقل از جهاتى است :
اوّل : روايت شده است : كه خداوند متعال به داود ( ع ) وحى فرستاد وبه أو فرمود : « هرگاه عاقلى را ديدى خدمت گزار أو باش » دوم : گفتهء پيامبر اسلام ( ص ) كه در توصيف عقل فرموده است : اوّل چيزى كه خداوند آفريد عقل بود . وسپس به عقل فرمود روى آور ، روى آورد ، وفرمود بازگرد بازگشت . آن گاه حق تعالى فرمود : بعزّت وجلال خودم سوگند هيچ مخلوقى را از تو گرامىتر نسبت بخود نيافريدهام ، بوسيلة تو ديگران را مؤاخذه مىكنم بخشش مىنمايم ويا ثواب وكيفر مىدهم .
چيزى كه بايد در بارهء عقل دانست اين است كه براي عقل آغاز ونهايتى است وهر دو مرحله عقل ناميده مىشود .
مرحلهء نخستين وابتدايى عقل نيرويى است كه آماده مىگردد تا علوم كلّى وضروري را فرا گيرد ، چنان كه در كودك اين قوّه وجود دارد ، وسخن پيامبر ( ص ) نيز به اين مرحله اشاره داشت .
مرحله دوّم عقل « بالمستفاد » است وتوصيهء پيامبر ( ص ) خطاب به أمير مؤمنان به اين مرحلهء از عقل اشاره دارد كه فرمود : هرگاه مردم به آفريدگار خود به أنواع نيكى تقرّب جويند تو اى على با خردمندى وعقلت نزديكى بخدا را بجوى ، كه بدين سبب از لحاظ درجه ومرتبه در نزد مردم دنيا ونزد خداوند در آخرت بر ديگران سبقت خواهى گرفت .
هامش
( 20 ) سوره سجده ( 32 ) آية ( 9 ) : از روح خود در انسان دميد .