حاصل مىگردد وبصورت وصف ناپذيرى از اشخاص بر أو وارد مىشوند ، با چهرهاى گشاده أو را به بهشت ونعمتهاى الهى بشارت مىدهند . مبشّر وبشير دو ملك رحمت وديگر فرشتگان نيز از هر درى وارد شده وبر أو سلام مىكنند .
عذاب وثواب قبر را چنين توصيه كردهاند . سخن رسول خدا ( ص ) كه فرمود :
« قبر ميّت يا باغي از باغهاى بهشت ويا گودالى از گودالهاى جهنّم مىشود » . به همين حقيقت اشاره دارد .
اگر سؤال شود كه چرا اوّلين كساني كه وارد قبر شخص سعادتمند ويا شقاوتمند مىشوند ، فقط دو نفر فرشتهاند وبيشتر نيستند ؟ در پاسخ مىگوييم :
برخى از دانشمندان سعادت وشقاوت را دو ويژگى نفساني دانستهاند كه از دو جهت قوّه نظري وعملي حاصل مىشود وهر كدام زمينهساز فرشتهاى خواهد شد ؛ پس اگر آنچه انسان تحصيل مىكند جهل مركّب واخلاق پست باشد ، نتيجة آن منكر ونكير خواهد بود واگر آنچه بدست مىآورد ، مكرمت وبزرگوارى باشد نتيجهء آن دو فرشته بشير ومبشّر خواهد بود .
درك ما از ظاهر عبارت اين بود كه بيان كرديم ، خداوند خود به اسرار شريعتش بهتر آگاه است . با تصوّرى كه از معنى ثواب وعذاب قبر در سه مرتبهء گذشته داشتيم ، معنى ثواب بهشت وعذاب جهنّم به خوبى روشن شد .
( 13733 - 13706 )
13 - قوله عليه السلام : لا فترة مريحة ولا قوّة حاجزة . . .
اين عبارت امام ( ع ) به منزلهء آياتي است كه بر عذاب جاويد الهى دلالت دارند . عذاب جاويد خداوند به كفّارى اختصاص دارد كه هرگز نفوسشان به جهان ملكوت صعود نكرده باشد ، چنان كه خداوند متعال مىفرمايد : إِنَّ الْمُجْرِمِينَ فِي عَذابِ جَهَنَّمَ خالِدُونَ لا يُفَتَّرُ عَنْهُمْ وَهُمْ فِيهِ مُبْلِسُونَ « 2 » .
هامش
( 2 ) سوره زخرف ( 43 ) آية ( 74 و 75 ) : گناهكاران در عذاب جهنم جاويدند وكيفر خداوند در بارهء آنها نقصان نمىيابد وآنها همواره از رحمت خداوند نااميدند .