بخشش وكرمش برابرى نمىكند با وجودي كه ريزهخوار نعمتهاى خداوند از عهده شكر نعمتش بر نمىآيد » .
پس از اداى حمد خداوند مقدمة الجيش سپاهم را گسيل داشتم . وبه آنها فرمان دادم كه از كناره نهر فرات نروند ، تا فرمان مجدّد من به آنها برسد . صلاح در اين دانستم كه خود از فرات گذشته ، نزد عدهاى از شما كه در كنارههاى ( دجله ) ساكنند بروم وآنها را براي پيوستن به شما عليه دشمنانتان به منظور تقويت نيرو بسيج كنم .
[ شرح ] ( 9439 - 9400 )
سيد رضىّ ( ره ) فرمودهاند : مقصود حضرت از لغت « ملطاط » در اين خطبه ، جهتي است كه پيشگامان سپاه را فرموده بود در آنجا متوقف شوند ، يعنى كنارههاى رود فرات گاهى به كنار دريا « ملطاط » گفته مىشود ، ولى در أصل اين لغت براي زمين هموار ومسطّح وضع گرديده است .
منظور امام « ع » از واژهء نطفه در اين عبارت آب فرات است ، بكار بردن نطفه براي آب فرات از عبارات غريب وشگفتآور است مىگويم ( شارح ) اين خطبه را حضرت در سال سى وهفت هجرى پنج روز از ماه شوّال باقي مانده بود ، هنگامى كه در نخيله لشكرگاه معروف بيرون كوفه اردو زده وقصد رفتن به صفين را داشت ايراد فرمود .
( 9399 - 9339 ) مقصود امام ( ع ) از مقيّد كردن سپاس خدا به تكرار دو ، وقت يا دو ، حالت ، براي بيان اين حقيقت است كه ستايش خداوند همواره بايد استمرار داشته باشد ؛ بعلاوة قيدهايى كه در كلام حضرت آمده فوايدى را به شرح زير در بر دارد :
1 - اين كه فرمودهاند : « هرگاه شب وارد شود وتاريكى همه جا را بپوشاند » ، براي توجّه دادن به نهايت قدرت خداوند متعال در پياپى آوردن شب وروز است