مبحث اوّل : تفسير و تبيين منشأ رابطه دلالت لفظى
آنچه مسلّم است اين است كه رابطهء دلالتلفظى ، ارتباطى است كه ميان صورت لفظ ( يا هر دالّ ديگر در دلالتهاىغيرلفظى ) با صورت معنا ، در ذهن متكلّم و مخاطب برقرار است كه در نتيجهء آن تصوّر لفظ ( دال ) ؛ تصوّر معنا را در پىدارد . اين رابطه - ميان دو صورت لفظ و معنا - ، رابطهء سببيت است . حصول صورت لفظ ( دال ) در ذهن ، سبب حصول صورت معنا ( مدلول ) در ذهن مىگردد .
منشأ پيدايش رابطه سببيت
سؤالى كه اينجا مطرح است اين است كه : منشأ پيدايش اين رابطهء سببيت چيست ؟
از روزهاى آغازينى كه اين سؤال در مجامع علمى بشر مطرح شده است دو نوع پاسخ به آن داده شده است :
* [ 1 ] : ذاتىبودن رابطه :
نخستين پاسخى كه مطرح شده اين است كه اين رابطه ، ذاتى است . بدين معنا كه سببيت تصوّر لفظ براى معنا ، ناشى از خصوصيتى ذاتى در لفظ است كه موجب مىشود صورت آن لفظ - كه فانى در لفظ است و در اثر بهمنزلهء خود لفظ است - تصوّر معنا را درپىآورد . در اين طرز تفكّر ، رابطهء سببيتى كه ميان صورت لفظ و صورت معنا برقرار است ، نظير رابطهء سببيتى است كه در طبيعت ، ميان ساير اسباب و مسبّبات برقرار است . همانگونه كه در ساير اسباب و مسبّبات طبيعى ، سببيت سبب ، ناشى از ذات اوست و