محيط حافظ تفاوت بسيار دارد .
* * *
حسين بن منصور حلاج -
حسين بن منصور الحلاج البيضاوى
از بيضا بوده كه شهريست از شهرهاى فارس .
ابتدا بمطالعهى حكمت پرداخت و نيز مدتى در مشرق ايران و آسياى ميانه بسياحت پرداخت و سپس ببغداد رفت .
عقايد و سخنان او از قبيل انا الحق ، مورد پسند طبقهى قشرى آنزمان نبود و بالاخره بد گمانى سياسى و اغراض شخصى عدهاى از درباريان مزيد بر علت گرديد و در نتيجه پس از تحمل آزار و رنج بسيار در سن 64 سالگى بشهادت رسيد .
خلاصهى عقايد وى بشرح زير است 1 - انسان به هيچ نوع تصور و يا استدلال قادر نيست خدا را در فكر مجسم كند و يا حقيقت او را بيان نمايد و يا مورد مقايسه قرار دهد .
2 - روح الهى كه غير مادى و جاودانى است هنگاميكه با روح حيوانى انيس و همدم ميگردد محدود مىشود .
3 - وحدت با حق تنها از راه تسليم برنج و درد امكانپذير ميگردد .
4 - اعمال پرهيزكارانه ممكنست جاى عبادت را بگيرد .
* * *
حسن بن على -
حضرت امام حسن المجتبى عليه السلام دومين پيشواى شيعيان مىباشد .
نام آن امام حسن و كنيهاش ابو محمد و لقبش مجتبى است .
پدر بزرگوارشان حضرت امام على بن ابى طالب عليه السلام نخستين پيشواى بزرگ شيعيان ، و والده ماجده ايشان ، حضرت فاطمه بنت رسول اكرم صلى اللّه عليه و آله بود .
ولادت با سعادتش در پانزدهم رمضان سال دوم هجرى قمرى ، و وفات آنحضرت در روز هفتم يا بيست و هشتم صفر سال 49 هجرى قمرى در سن چهل و هفت سالگى روى داد و مدفن آن بزرگوار در بقيع مدينه است .
وى بفرمان معاويه و بوسيله جعده دختر اشعث بن قيس مسموم گرديد « 1 »
هامش
( 1 ) - چون معاويه مايل بود پسر خود يزيد را بعد از خويش خليفه سازد و ميدانست كه اين امر بر خلاف شرطيست كه با حضرت مجتبى كرده است ، لذا از اين لحاظ زوجهى او را بفريفت تا آن بزرگوار را مسموم ساخت .