مولوى بلخى ( 604 - 672 ه . ق )
مولانا جلال الدين محمد بلخى مشهور به مولوى شاعر و عارف جليل القدر ايرانى است . ولادتش در بلخ اتفاق افتاد و در قونيه رخت از جهان به سراى باقى كشيد . مزارش در آن ديار است . از آثار او دو كتاب عظيم مثنوى است در شش دفتر و ديوان شمس يا ديوان كبير كه مشتمل بر غزليّات عرفانى و عاشقانهء اوست و اين هر دو كتاب شهرهء خاصّ و عام است . اينك ابياتى از مثنوى او :
[ شير حقّ « * » ]
از على آموز اخلاص عمل * شير حق را دان مطهّر از دغل
در غزا بر پهلوانى دست يافت * زود شمشيرى برآورد و شتافت
او خدو انداخت بر روى على * افتخار هر نبى و هر ولى
آن خدو زد بر رخى كه روى ماه * سجده آرد پيش او در سجده گاه
در زمان انداخت شمشير آن على * كرد او اندر غزايش كاهلى
گشت حيران آن مبارز زين عمل * از نمودن عفو و رحمت بىمحل
گفت بر من تيغ تيز افراشتى * از چه افكندى مرا بگذاشتى
آن چه ديدى كه چنين خشمت نشست * تا چنين برقى نمود و باز جست
آن چه ديدى برتر از كون و مكان * كه به از جان بود و بخشيديم جان
در شجاعت شير ربّا نيستى * در مروّت خود كه داند كيستى
هامش
( * ) خلاصهء مثنوى ، به اهتمام و نگارش بديع الزمان فروزانفر ، استاد دانشگاه تهران ، 1321 ه . ش