33 توتون و تنباكو در دورهء صفوى به ضميمهء رسالهء شيخ حر عاملى
درآمد
رواج توتون و تنباكو و اعتياد نسبت به آن ، از زمان صفويه در ايران مطرح شده است . گفته شده است كه برگ تنباكو براى نخستين بار در سال 1519 ميلادى از امريكا به اسپانيا رسيد . پس از آن در سال 1560 به اروپا وارد شد . در سال 1565 از فرانسه به آلمان رفت و به سال 1586 وارد انگليس شد و در روزگار شاه عباس از طريق پرتغالىها وارد ايران شد .
به دنبال ورود آن به ايران ، مسألهء استعمال آن به صورت يك مسألهء مستحدثه فقهى درآمده و دربارهء آن اظهار نظرهاى مختلفى از ناحيهء علما صورت گرفت . البته در اين دوره انواع چيزهاى ديگرى هم بود كه به نوعى مورد استعمال بوده و از آن با عنوان مغيّرات حلال يا حرام ياد مىشد .
دربارهء سابقهء اعتياد به آن در ايران ، آگاهىهاى چندى در اختيار ماست . از جملهء اطلاعاتى است كه عبد الحى رضوى كاشانى متوفاى پس از سال 1141 در اختيار ما گذاشته است . وى در كتاب حديقة الشيعة - كه گزارش آن را در همين مجموعه آوردهايم - فصلى را به اعتياد مردم به قليان اختصاص داده است . او مىنويسد : قليان در شرق و غرب عالم چنان رواجى يافته كه از ميان بردن آن امكانناپذير شده است . اين در حالى است كه قبل از عصر ما ، سلطان جائر ! - يعنى شاه صفوى - نهى بليغى از آن در همهء اطراف و اكناف كرده و حتى حكم به قتل افراد معتاد به آن داده و با آن كه كسانى به همين دليل كشته شدهاند ، فائدهاى نبخشيده است . وى از مرد معتادى ياد كرده است كه جراحتى در گردن او پديد آمد و هرچه درمان كرد بهبودى به دست نياورد . شبى در خواب ، رسول الله صلى الله عليه و آله و اهل بيت عليهم السلام را ديد و متوجه شد كه آنها از وى روى گرداندند . وقتى سبب را پرسيد ، آن حضرت اعتياد وى را به قليان يادآور شدند . رضوى در كتاب حديقه ، چند خواب مشابه ديگر را در ارتباط با نهى از قليان توسط امامان عليهم السلام آورده است . او مىنويسد : خود