تخطي إلى المحتوى الرئيسي

صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ( فارسى ) — صفحة 905

مساهمون:

ص٩٠٥
سومين مورد وقف ، باغ شمس الدين است كه بنده از محل دقيق فعلى آن آگاهى ندارم . اما از متنى كه دربارهء تقسيم آب زاينده‌رود در دست است ، چنين به دست مىآيد كه در نزديكى فخرآباد يكى از روستاهاى منطقهء لنجان كه در همسايگى دستجرد مهراداران است ، قرار داشته است . « 1 » در اين متن آمده است كه : مادى دستجرد - يعنى همان دستجرد مورد نظر ما - شش سهم مىشود : دستجرد : سه سهم . نارجان : يك سهم و نيم . فخرآباد : يك سهم ، باغ شمس الدين : نيم سهم . « 2 »

جهت وقف

موردى كه براى مصرف اين موقوفات تعيين شده است ، در مرحلهء نخست ، مانند همهء وقف‌نامه‌ها ، سهم متولّى و ناظر است كه هر كدام يك عشر از در آمد را خواهند داشت . متولى شخص شاه و پس از درگذشت وى ، شاه بعدى خواهد بود . پيش از آن كه سهم متولى و ناظر داده شود ، مىبايست آنچه كه براى بقاى اين موقوفه لازم است ، از درآمد آن جدا شده و صرف آبادى آن شود . پس از آن ، به عنوان مصرف اصلى درآمد موقوفه ، مىبايست هشت عشر باقى مانده ، صرف برپايى مراسم روضه‌خوانى در كاخ فرح‌آباد شاه سلطان حسين شود . اين روضه‌خوانى مىبايست در شب عاشورا ، شب اربعين و شب بيست و يكم ماه رمضان برگزار گردد . بخشى از پول براى روضه‌خوان و بخش ديگر براى طبخ حليم و پذيرايى از حاضران است . شاه در اين وقف‌نامه تصريح كرده است كه حق التوليه را كه به او تعلق دارد ، در امور خير مصرف كنند . نياز به توضيح نيست كه اساسا يكى از موارد وقف كه در دورهء صفوى به آن توجه زيادى وجود داشت ، وقف براى روضه‌خوانى بود كه به صورت سنّتى پايدار در ايران به ويژه شهر اصفهان در آمد . واقفين ، افزون بر توجه به روضه‌خوانى ، براى مسافران كربلا نيز موقوفات فراوانى را معين مىكردند . يك نمونه از اين قبيل موقوفات ، وقف روستاى خاوه از روستاهاى قم و چندين روستاى ديگر در اصفهان ، از طرف يك شاهزاده خانم صفوى است . « 3 » اما كاخ فرح‌آباد كاخى سست بنياد و از خشت خام بوده است كه شاه سلطان حسين آن
هامش
( 1 ) . فرهنگ جغرافيايى ارتش ، ش 71 اصفهان ، ص 178 . كوه قلعه بزى در غرب فخرآباد و در شمال غرب دستگرد مهراداران قرار دارد . ( 2 ) . تاريخ اصفهان ، ميرزا حسن خان انصارى ، ص 426 و نيز بنگريد : 432 ( 3 ) . ميراث اسلامى ايران ، دفتر ششم ، صص 341 - 358