صفويان و رسميت بخشيدن به تشيع دوازده امامى در ايران پس از سقوط خلافت عباسيان در سال 656 ه ق جنبشهاى شيعى در جهان اسلام به دلايل متعددى اوج گرفت . اين اوجگيرى در شكلهاى مختلفى خود را نشان داد .
اختلاط تشيع و تصوف يكى از مهمترين جلوههاى اوجگيرى تشيع در تمامى بلاد اسلامى بود ، علاوه بر آن جنبشى گسترده از تشيع غالى از شمال سوريه تا سرزمينهاى گستردهء آناتولى و از آنجا تا شمال عراق و غرب ايران در حال شكلگيرى بود . اين جنبش براى قرنها بهطور محدود در اين بلاد از دسترس دستگاه خلافت به دور مانده بود . بسيارى از وابستگان به اين فرقه پس از قرن هشتم در صف مريدان خاندان شيخ صفى درآمدند . گستردگى اين موج تا آن اندازه بود كه براساس گفتهها ، در اوايل قرن دهم بيش از 5 / 4 مردم آناتولى بر عقايد شيعى از نوع غالى آن بودهاند . عثمانيها كه در قرن
ريشه هاى تاريخى تشيع در ايران ( فارسى ) — صفحة 153
مساهمون: محمد على حاجيلو
ص١٥٣