اساس اختيار و انتخاب و در سايهى ايمان و عمل صالح به كمال مطلوب خود دست يابند . اما سنّت امتها اين بوده است كه ( جز عدهاى ) پيامبران الهى را تكذيب مىكردند و راه معصيت و طغيان را برمىگزيدند . و خود را مستوجب سنّت الهى ديگرى مىكردند ، يعنى سنت مجازات الهى ، كه نتيجهاش گرفتار شدن تكذيبكنندگان پيامبران به عذاب الهى و هلاكت و نابودى آنان بوده است . « 1 » چنانكه مىفرمايد :
وَ ما مَنَعَ النَّاسَ أَنْ يُؤْمِنُوا إِذْ جاءَهُمُ الْهُدى وَ يَسْتَغْفِرُوا رَبَّهُمْ إِلَّا أَنْ تَأْتِيَهُمْ سُنَّةُ الْأَوَّلِينَ
« 2 » . و نيز مىفرمايد :
سُنَّتَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ فِي عِبادِهِ وَ خَسِرَ هُنالِكَ الْكافِرُونَ
« 3 » .
در احاديث پيشوايان معصوم عليهم السّلام سنّت در دو معنا به كار رفته است . يكى آنچه را پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله ( به علاوهى قرآن ) از جانب خداوند آورده است تا بيانگر راه و روش زندگى بشر باشد .
سنّت در اين كاربرد معنى گستردهاى دارد و همهى احكام دينى ، اعم از احكام تكليفى و وضعى ، را شامل مىشود ، كاربرد ديگر سنّت در روايات به معنى مستحب و مندوب است . معمولا در مواردى كه كلمهى سنّت با كتاب ذكر شده است ، مقصود سنّت به معناى اول است . از امام صادق عليه السّلام روايت شده كه فرمود :
هامش
( 1 ) - الميزان : 15 / 34 .
( 2 ) . كهف / 55 .
( 3 ) . غافر / 85 .