مىگويند :
تَاللَّهِ إِنْ كُنَّا لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ
،
إِذْ نُسَوِّيكُمْ بِرَبِّ الْعالَمِينَ
« 1 » : به خدا سوگند ما در گمراهى آشكار بوديم كه شما را با پروردگار عالميان برابر مىپنداشتيم .
آنان براى معبودان خود مقام شفاعت را به صورت مستقل و بدون نياز به اذن و مشيت خداوند قايل بودند . بدين جهت قرآن كريم آن را مردود دانسته مىفرمايد :
مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ
« 2 » بدون شك چنين اعتقادى شرك در ربوبيت و تدبير است ، و هيچ مسلمان آگاهى چنين اعتقادى ندارد .
تنزيه و تشبيه
بحث تنزيه و تشبيه مربوط به صفات خداوند است . صفات خداوند را به صفات ثبوتيه و سلبيّه تقسيم كردهاند . صفات ثبوتيه صفاتى است كه بر كمال وجودى دلالت مىكند ، و خداوند آنها را دارد . و صفات سلبيّه صفاتى است كه بر نقص وجودى دلالت مىكند ، و خداوند از آنها پيراسته است . از زاويهى ديگر ، صفات خداوند به صفات ذاتيه و صفات فعليه تقسيم شده است . صفات ذاتيه صفاتى است كه ذات خداوند بدون در نظر گرفتن اينكه خداوند چيزى را آفريده است ، به آنها توصيف مىشود . مانند حيات ، علم و قدرت ، و صفات فعليه صفاتى است كه توصيف ذات خداوند به آنها مربوط به مقام فعل و ايجاد است .
مانند خالق بودن ، رازق بودن ، غافر بودن ، مميت بودن و مانند آن .
هامش
( 1 ) . شعراء / 98 .
( 2 ) . بقره / 255 .