نمودهاند . فردى از امام على عليه السّلام پرسيد : آيا پروردگارت را ديدهاى ؟ امام على عليه السّلام فرمود : من پروردگارى را كه نديدهام عبادت نمىكنم ، پرسيد : چگونه او را ديدهاى ؟
امام عليه السّلام فرمود : « لا تدركه العيون بمشاهدة العيان ، و لكن تدركه القلوب بحقائق الإيمان » . « 1 »
باتوجه به اينكه رؤيت بصرى خداوند عقلا محال است ، نمىتوان در اثبات آن به ظواهر قرآنى يا روايى استناد كرد ؛ زيرا همانگونه كه نمىتوان ظاهر آيهى
الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى
را دليل بر جلوس و استقرار خداوند بر تخت و صندلى و مانند آن دانست ، ظاهر آيهى
وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ ، إِلى رَبِّها ناظِرَةٌ
« 2 » را نيز نمىتون دليل اين دانست كه در قيامت مؤمنان با ديدگان خود به خداوند مىنگرند .
همينگونه است حديثى كه از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله روايت شده است كه مؤمنان در قيامت خداوند را مىبينند همانگونه كه ماه را در شب بدر مىبينند . زيرا هرگاه ظاهر قرآن يا حديث با حكم قطعى عقل منافات داشته باشد ، و مستلزم تجسيم و تشبيه گردد ، نمىتوان مفاد آن را برگزيد . يا بايد آن را تأويل كرد ، و يا توقف نمود .
هامش
( 1 ) . نهج البلاغه ، خطبهى 179 .
( 2 ) . قيامت / 21 - 22 .