در بيان وقايع سيچقانئيل مطابق سنهء هزار و صد و پنجاه و شش هجرى
سلطان طارم چهارم روز جمعهء پنجم ماه صفر بعد از انقضاى شش ساعت و شش دقيقه از منزل ماهيدشت حوت بقلمرو حمل نقل كوكبهء جلال كرده ، خديو كشورگشاى بهار از سرو و شمشاد رايت نهضت برافراخت ، و خاقان جهانآراى ربيع از رعد ابر آزارى طنطنهء كوس رزمافكنى و كشورگشايى بلندآوا ساخت . افواج قاهرهء چمن ساز و برگ نمايش كرده ، بعزم دفع لشكر بهمن برخاستند . جنود اشجار از غنچه و ازهار « 1 » سروبر را بمغفر و جوشن برآراسته ، سرعسكردى از جلوهء كوكبهء ارديبهشتى فى - الحال رخت عزيمت بوادى هزيمت كشيد . و سپاه شامى شب از همآوردى تركان ازمنه و آفات نوروزى در ساعت رو بانحطاط آورده اظهار انكسار كرد . در منزل كنگاور 1358 مجلس خسروانى با هزاران زيب و زينت انعقاد يافته ، جشن نوروزى بفرّ و فيروزى انقضا يافت . چون در آن اوان از احمد پاشاى جمال اوغلى ، كه از دولت قيصرى بسرعسكرى منصوب و در قارص ميبود ، و از جانب محمد على رفسنجانى كرمانى ، كه بصفى ميرزا اشتهار داشت * و در ابتداء كتاب كيفيّت حال او در رفتن به خاك روم گذشته و اعيان دولت عثمانى نظر با احتياطى كه از حضرت خاقانى داشتند او را شاخص اعتبار كرده بهمراهى سرعسكر روانه كرده بودند * « 2 » ، نوشتهجات ببعضى از ولايت آذربايجان فرستاده ، عباراتى ، كه زياده بر حوصلهء او بود « 3 » ، در آنها درج و نقد جلادت را بزرگانه خرج نوشتهجات مزبور كرده بود ، به نظر رسيد ، مهيّج مادهء غضب و محرّك سلسلهء نهضت همايون گشته وارد حوالى ابهر شدند . در آنجا بسمع اقدس رسيد كه سرعسكر مزبور از طرف دولت عثمانى معزول و احمد پاشا وزير اعظم سابق بسرعسكرى منصوب گشته است . چون محمد آقا فرستادهء والى بغداد ، كه
هامش
( 1 ) - نسخهء « ح » عبارت « و موج آبشار » اضافه دارد .
( 2 ) - در نسخهء « ح » عبارت بين دو ستاره وجود ندارد .
( 3 ) - در نسخهء « ح » : « ازدهان »