مىشد و زمانى شكست مىخورد . چون بنابر اين نبود كه كار رسالت از راه غير عادى پيش برود . بناى خداوند بر آن بود كه مسلمانان در اين نبردها شركت كنند تا مجاهد از منافق و شجاع از ترسو واستوار ازفرارى بازشناخته شود . خداوند مىخواست كه پيروان پيامبراسلام را همانند پيروان اديان پيشين بيازمايد و به هر كسى هر آنچه را كه شايسته آن است بدهد .
هدف بحث حاضر اين است كه رفتار بشرى رسول خدا ( ص ) در جنگهاى روزگار او را بنماياند و نشان دهد كه حضرتش كار جنگ را چگونه پيش مىبرد . تاريخ و تحليل سياسى - نظامى جنگهاى رسول خدا ( ص ) در درسهاى پيشين ارائه شد و آنچه در اين درس مىآيد ، جمعبندى و نتيجهگيرى كلى روشهاى جنگى آن حضرت است . به اين اميد كه سيرهء جنگى پيامبر خدا ( ص ) سرمشق رزمندگان اسلام و الهامبخش رفتار آنان باشد ، ديگر آنكه سيماى صلحآميز آن حضرت را در جنگها بنمايانيم تا دروغهاى كسانى كه از ايشان چهرهاى خشن و جنگطلب ترسيم كردهاند ، آشكار شود .
شركت در جنگ
رسول خدا ( ص ) در بيشتر جنگها شركت داشت و فرماندهى جنگهاى بزرگ و سرنوشتساز مثل بدر ، احد ، خندق ، فتح مكه ، حنين و تبوك بر عهدهء خود آن حضرت بود . حضور پيامبر ( ص ) در ميدان جنگ مايهء دلگرمى رزمندگان اسلام مىشد ، بويژه آنكه حضرتش چونان ديگر جنگجويان در سختيهاى جنگ سهيم بود . با اين وجود ، شأن و مقام فرماندهى خويش را در هر موقعيتى حفظ مىكرد . به منظور فرماندهى و پيشبرد كار جنگ ، مكان ويژهاى را اختيار مىكرد و به هدايت رزمندگان مىپرداخت .
با آنكه رسول خدا ( ص ) شجاعتى بىمانند داشت ، اما اغلب ، كار از پاى درآوردن دشمن را به عهدهء رزمندگان اسلام مىگذاشت حضرتش جز در وقت ضرورت دست به شمشير نمىبرد و چونان كوه استوارى بود كه به گفتهء اميرمؤمنان على ( ع ) وقتى كا رجنگ سخت مىشد ، رزمندگان اسلام به دو پناه مىبردند . « 1 »
هامش
( 1 ) - نهج البلاغه ، صبحى صالح ، ص 520 ، شمارهء 9 .