سلامت جسم است و لذا گفتهاند « عقل سالم در بدن سالم است » . اما بالعكس نيز درست است يعنى سلامت و قدرت روحانى نيز به انسان و جسم او قدرت مىدهد . مثلًا اگر يك سرباز نترسد ، دلش نلرزد و شجاع باشد مسلماً از قدرت مضاعف برخوردار مىشود . برعكس ، ممكن است يك ورزشكار و پهلوان به دليل ضعف ايمان و قلب و روح ، از رفتن در خط مقدم جبهه و يا مبارزه بترسد . شايد بتوان به جرأت گفت كه امام امت ( ع ) عليرغم كبر سن شجاعترين مرد تاريخ بشر پس از معصومين ( س ) بودند . زيرا از ايمان و روح قوى و نيرومند برخوردار بودند . به هر حال احتمالًا منظور امام سجاد ( ع ) از « قوت » در پيرى ، همان قوت و قدرت روحانى باشد زيرا كه به مقتضاى رشد طبيعى ، جسم انسان با طى مراحل عمر قهراً و خواه ناخواه رو به فرسودگى و پيرى مىرود چنان كه قرآن مىفرمايد : « و من نعمّره ننكّسه في الخلق ، افلا يعقلون » آنكس را كه عمر دراز داديم در ايام پيرى جسم و جانش را واژگون مىسازيم ، آيا تفكر نمىكند ( قرآن كريم ، سوره يس ، آيه 68 ) . البته ، احتمالًا در اين آيه تأكيد بيشتر روى جسم باشد چرا كه روح آدمى هنگام مرگ به جهان ديگر منتقل مىشود ولى جسم در زير خاك و يا به هر نحو كه مرگ انسان برسد ، از بين مىرود ( گر چه در قيامت معاد جسمانى نيز هست ) و عبارت « افلا يعقلون » اشاره به اين دارد كه از همين حالا به فكر آينده خويش باشيد كه عمر به سرعت ابر در حال گذر است ، « فانّ غدا من اليوم قريب ما اسرع الساعات فى اليوم و اسرع
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 185
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص١٨٥