كه از ديگران طلب نكند و لذا در آيه قرآن آمده است : « و من كان غنياً فليستعفف » ( سوره نساء ، آيه 6 ) . يعنى نشانه بىنيازى و رسيدن به مقام بىنيازى آنست كه در موارد مربوط به آن عفت بورزد . عفت مخصوص مسائل جنسى نيست چرا كه خداوند در قرآن كريم از مؤمنينى ياد مىكند كه در عين فقر مالى اظهار نيازمندى نمىكنند به دليل عفت و تعفّفى كه دارند « يحسبهم الجاهل اغنياء من التعفف » ( سوره بقره ، آيه 273 ) . و لذا امام مىفرمايند خدايا تو خود در رزق و روزيم وسعت و گشايش قرار ده . اما در ادامه امام ( ع ) از آفت نيل به هدف فوق ياد مىكنند كه همانا « نظر » است . نظر در اينجا يعنى « چشم به راه بودن براى رسيدن به رزق و روزى از ديگران يا نگاه كردن كالاى دنيا كه دست مردم است » ( فيض الاسلام ، علينقى ، شرح صحيفه سجاديه ، 1361 ، ص 130 ) . يعنى در واقع اميد به « غير » داشتن و در عين حال آرزوى نيل به بعضى كالاهاى دنيوى كه اين حالت روحانى ضد غنا و از طرفى ضد عفت است كه در آيات فوق الذكر ياد كرديم .
( 2 ) هدف تربيتى : عزيزشدن ؛ روش تربيتى : تحريك عزت نفسانى و توجه به خويشتن خويش ؛ آفت تربيت : تكبر .
عزت به معناى توانايى است و در مقابل ذلت است . راغب اصفهانى مىگويد عزت حالتى است كه از مغلوب بودن انسان جلوگيرى مىكند . ( العز : العُلبه ، الحمّيه و الأنقه ) ( عزّ الشّى صعب فكاد لا يُقوى عليه ) ( شرح مفردات راغب اصفهانى ، ص 503 ) ( در اين معنا دقت كنيد ) . ضمناً اينكه در عرف گاهى مىگوييم فلان چيز برايم عزيز است در واقع وجه تسميه اصلى
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 123
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص١٢٣