« قانون است موفق نشده دست يابند خودشان را سعادتمند و نيكبخت خواهند دانست » « چنانچه عرض شد البته با اين اطلاعات ملت از اساس كميسيون مطابقه ابدا صلاح نديديم » « تلگراف جنابانعالى بملت اظهار شود باز شدن بازار را كه نهايت صلاح ملت است ملتفت » « هستيد و چنين تلگرافى مخابره مىفرماييد از مضرات ارائه تلگراف مسبوق نيستيد » « ( حفظتم شيئا و غابت عليكم اشياء ) صريحا عرض ميكنيم ملت آذربايجان ابدا حاضر » « نيستند تمكين بارادهء چند نفر اشخاص معلم نموده خودشان را محكوم آنها بدانند تا » « حقوق مليهشان ضايع و پايمال استبداد شود مستدعى ميشويم در كدام يك از مواد قانون » « اساسى ايراد و لازم بمباحثه دانستهايد اجمالا اشعار فرماييد ( انجمن ملى تبريز ) »
درماندگى مجلس
اين حال تبريز مىبود كه دليرانه از مشروطه نگهدارى مينمودند و آشكاره ميگفتند : « ما قانون مشروطه ميخواهيم نه شريعت » .
ليكن تهران حال ديگرى ميداشت . زيرا دودستگى در ميان مردم همچنان پيش ميرفت ، و دربار از دور و نزديك به آتش دامن ميزد . سست نهادى تهرانيان بار ديگر خود را نمودار ميساخت كسانى كه ده ماه پيش در راه مشروطهخواهى آن شور و خروش را نموده بودند ، كنون انبوهى از آنان در برابر « شريعتخواهان » خاموش ايستاده و يا خود « شريعتخواهى » مينمودند .
بدتر از همه حال مجلس ميبود . نمايندگان يكدسته « شريعتخواهى » مينمودند ، و دسته ديگر از ترس آنان برويه كارى ميپرداختند . اگر تقيزاده جلو نگرفتى ، و قانون اساسى با دستبردهاى علما در مجلس خوانده شدى هر آينه پذيرفته گرديدى .
براى نمونه از درماندگى مجلس و رويهكارى نمايندگان ، بخشى از گفتگوهاى نشست روز پنجشنبه يكم خرداد ( 10 ربيع الثانى ) را در اينجا ميآوريم :
حاجى شيخ يحيى وكيل كرمان لايحهاى خواند كه در آن چنين ميگفت : « مشاغل اين مجلس مقدس بسيار است . ولى بملاحظه الاهم فالاهم بعقيده داعى مهمترين مسائل اتمام قانون اساسى است . چرا كه حافظ اين مجلس محترم كليه اتحاد و اتفاق عموم است و از روزى كه مذاكره بعضى از فصول شده اين مذاكرات مورث اختلافات ناگوار شده و اين مطلب شمشيرى بدست مستبدين داده و هزار گونه و هزار قسم القاء شبهه و اختلاف مينمايند در صورتى كه اگر بديدهء انصاف بنگريم اختلاف به اين درجه نيست . در يكى دو مسئله آن هم ممكن است به دو ساعت توجه اصلاح شود . هرگاه مقتضى است در مجلس محترم عمومى مذاكره شود بنده هم رأى خود را علنا عرض مينمايم و اگر مقتضى نيست استدعا ميكنم زودتر تشكيل كميسيون قانونى بشود تا در آنجا رأى خود را عرضه بدارم .
همين قدر اصلاح اين كلمات اختلافيه و اتمام قانون اساسى فوقالعاده به محل اهميت است .
آقا ميرزا محسن - اختلافى در بين نبوده و اگر تأخيرى شده علت عروض نقاهتى