الشهدا شديم . دهليزى داشت از آنجا داخل صحن شديم . بقعهء مباركه در سمت يسار ( چپ ) درِ صحن واقع است و شبيه به دو تالار تو در تو است كه يك شاه نشين در وسط داشته باشد . ضريح مبارك در بقعهء اول است و از دو طرف شاه نشين راهى به طرف بقعهء دوّم است . « 1 »
زمانى كه اين بقعه نيز مانند بقعههاى ديگر در سال 1344 قمرى تخريب شد ، مزار حمزه براى سالها رها شده بود . بعدها ، با تلاش شهردار مدينه ، ديوارى در اطراف مقبرهء حمزه ساخته شد و پنجرههاى مشبكى در ديوارهاى جنوبى آن نصب گرديد .
مرحوم استاد محمد باقر نجفى نوشته است كه در سال 1395 قمرى از سيد مصطفى عطّار كه سال هاى ميانهء 1361 تا 1368 قمرى شهردار مدينه بوده ، در بارهء ضريحهاى فولادى كه بر ديوار مقبرهء حمزه است سؤال كرده و پرسيده است كه اين مشبكها چه بوده و چطور در اينجا نصب شده است . وى گفته است : پس از تخريب بناى عظيم مشهد حمزه و صحابهء مدفون در احد ، زمين اطراف مقابر حصارى نداشت و مكرر ديده شد كه سگ هاى ولگرد آن وادى ، از روى قبور رفت و آمد مىكردند . عدهاى از عالمان مدينه ، موضوع را با امير وقت مدينه در ميان گذاردند و امير ، امر به احداث ديوار و حصار بندى آن نمود . من پيشنهاد دادم كه از ضريح آهنى كه قبل از اين به حول مقابر اهل بيت در بقيع بود و توسط علاقمندان اهل بيت عليهم السلام به محلى امن انتقال و از آن مراقبت مىكردند ، براى حصار مشهد صحابهء پيامبر در احد جاسازى شود و اين كار صورت گرفت . وى در پاسخ اين پرسش كه اين ضريح را چه كسانى به حول مقابر اهل بيت گذاردهاند ، گفت : اين ضريح طى تشريفاتى از طرف ايرانيان و حمايت شاه قاجار با همكارى و موافقت سلطان عثمانى به مدينه حمل گرديد و در محل معروف به قبّهء اهل بيت نصب گرديد . « 2 »
گفتنى است ، به نوشتهء مخبرالسلطنه كه در سال 1321 قمرى به حج مشرف شد ،
هامش
( 1 ) . معالم المدينة المنوره ، ج 1 ، ص 154
( 2 ) . مدينهشناسى ، ج 2 ، ص 261 و 262