در اين وقت ، دشمن هم در جنوب و جنوب غربى آنها در وادى مستقر بود . اين وادى ادامهء وادىِ خارج شده از شعب احد بود . درگيرى در همين ناحيه ميان آنها رخ داد ؛ جايى كه منطقهاى باز و وسيع و گسترده بود و ميدانى براى تاخت و تاز .
چرا رسول خدا صلى الله عليه و آله پنجاه سرباز بر كوه رمات قرار داد ؟
يك اشتباه عمومى در ميان شمارى از راهنمايان زائران و احياناً برخى از نويسندگان شايع است و آن اين است كه : محلّ عبور سپاه خالد در هجوم غافلگيرانه به مسلمانان را از پشت سر و از شعب موجود در ميانهء احد ؛ يعنى وادى بيرون آمده از دل كوه احد در برابر مقبرة الشهدا مىدانند . براى نمونه ، ميرزا محمد مهندس ، در جزوهء مختصرى كه با عنوان « الوجيرة فى تعريف المدينه » نوشته ، پس از اشاره به شعب چنين آورده است :
« اين همان درّهاى است كه در روز جنگ احُد حضرت رسول اللَّه صلى الله عليه و آله به كمانداران سپرد تا آن را محافظت نمايند ، ليكن آنها به طمع غنيمت از اين محل رفتند و مخالفان به اين درّه رفته و شكست بر لشكر اسلام وارد كردند . » « 1 »
همين نظريه را مرحوم محمدباقر نجفى در جلد دوم كتاب « مدينهشناسى » ارائه كرده و نقشهاى نيز بر همان مبنا كشيده است . « 2 » با توجه به آنچه در منابع تاريخى آمده ، بدون ترديد ، اين نظريه خطا و اشتباه است . « 3 »
محلّى كه مسلمانان انتخاب كرده بودند ، از قسمت پشت سر ( شمال ) امنيت داشت و
هامش
( 1 ) . به سوى امالقرى ، ص 319
( 2 ) . مدينهشناسى ، ج 2 ، ص 269
( 3 ) . اين خطا در كتاب « اطلس تاريخ اسلام » از صادق آئينهوند نيز وجود دارد ، چنان كه در صفحهء 41 به شكاف كوه احد براى عبور حمله كنندگان اشاره كرده و در نقشهء شمارهء 6 نيز كه اختصاص به غزوهء احد دارد ، به همان صورت نشان داده است .