برابر مقبرة الشهدا و كوه رمات قرار دارد . شعب مزبور تا عمق هفتصد و يا نهصد مترىِ داخل كوه احد ادامه مىيابد و وادى موجود در ميان اين شعب ، آبهاى حاصل از باران در درون احد را به بيرون و به سمت فضاى باز جنوب احد ؛ يعنى منطقهء جُرْف هدايت مىكند . منتهاى آن در درون احد مسدود است .
طبق نقل ابن اسحاق ، حضرت قرارگاه را در مدخل اين شعب قرار داده است . اين همان عدوة الوادى است كه در عبارت ابن اسحاق آمده است . طبعاً قرارگاه در مدخل شعب بوده و سپاه قدرى جلوتر مستقر شده است ، آن گونه كه پشت سپاه اسلام كوه احد بوده وسمت چپ آنها كوه رمات يا عينين . در اين وقت ، سپاه مشركين در جنوب كوه احد وغرب كوه رمات و طبعاً با فاصلهاى قابل قبول از احد و محل استقرار سپاه اسلام مستقر شده است .
عبارت واقدى دربارهء محل استقرار سپاه اسلام چنين است : « فَجَعَلَ ( رَسُولُ اللَّه ) احُداً خَلْفَ ظَهْرِهِ وَ اسْتَقْبَلَ الْمَدِينَةَ وَ جَعَلَ عَيْنَين عَنْ يَسارِهِ » « 1 » ؛ « رسول خدا صلى الله عليه و آله احد را پشت سر ، مدينه را روبرو و كوه عينين را در چپ خود قرار داد . »
نظريهء ديگرى كه واقدى نقل كرده ، آن است كه : حضرت پايينتر آمد ، به طورى كه كوه رمات در پشت سر حضرت قرار گرفت . آنگاه پشت به خورشيد كرد ، در حالى كه دشمن در برابر او بود . در اين حال مشركان در دشتِ واقع در جنوب غرب احد موضع گرفته بودند ؛ در حالى كه پشت آنان به مدينه و رويشان به سوى احد بود .
واقدى مىنويسد : « وَ أَقْبَلَ الْمُشْرِكُون ، فَاسْتَدْبَرُوا الْمَدِينةَ فِي الوادِي وَ اسْتَقْبَلُوا احُداً » « 2 » ؛ « مشركان پشت به مدينه ، ميان وادى و روبروى احد بودند . »
بنابراين سپاهاسلام در پشتسر ، احد راداشتند كه پناه بسيار مناسبى بود . سمتِ چپ آنان ؛ يعنىشرق ، كوهرمات بود . تنها دشوارى ، فاصلهء ميانِ رمات و احد بود كه مىبايست به طريقى مراقبت مىشد . اين كارى بود كه با استقرار تيراندازان روى رمات ، جبران شد .
هامش
( 1 ) . المغازى ، ج 1 ، ص 220 ، طبقات الكبرى ، ج 1 ، ص 39
( 2 ) . المغازى ، ج 1 ، ص 220