عبداللَّه پس از كربلا ، به عنوان يكى از شخصيتهاى برجسته مطرح بود و به دليل بخششهاى فراوانش به صفت « جواد » شهرت يافت . زمانى كه وى درگذشت ، او را در كنار عمويش عقيل دفن كردند . خانهء عقيل كه خود نيز در آن دفن شده بود ، به تدريج جزو بقيع شد و اكنون قبر اين دو بزرگوار كنار يكديگر ، مشخص است .
بقعهء اسماعيل بن جعفرالصادق عليه السلام
اسماعيل فرزند بزرگ امام صادق عليه السلام بود كه ده سال پيش از پدر درگذشت . قبل از درگذشت وى ، تصور عمومى شيعيان آن بود كه وى جانشين امام صادق عليه السلام خواهد بود و حتى پس از مرگش برخى از شيعيان به رغم تأكيد امام صادق عليه السلام بر رحلت فرزندش ، مرگ وى را باور نكردند و امامت را در ميان فرزندان او دانستند ! اين فرقه بعدها به « فرقهء اسماعيليه » شهرت يافتند كه در مصر دولت فاطمى را تأسيس كردند .
مقبرهء اسماعيل تا چند ده سال پيش ، يكى از مقابر معروف بقيع بود كه از جمع ديگر قبور فاصله داشت و به همين دليل ، خارج از بقيع قرار گرفته بود . اين قبر ، بر اساس نوشتهء مطرى ( م 741 ) در قرن هشتم « مشهد كبير » ؛ يعنى مزار بزرگ بود كه در غربِ قبهء عباس و چهار امام قرار داشت . قبر اسماعيل از سوى محبّان اهل بيت از شيعيان ، به ويژه اسماعيليه زيارت مىشد و بر اساس گزارش عياشى در قرن يازدهم هجرى ، بسيار پر رونق بود . « 1 » همانگونه كه مطرى يادآور شده ، بقعهء اسماعيل در زمان فاطميان مصر بنا گرديده است . « 2 » در قرن دوازدهم كه اطراف بخش اصلى شهر مدينه حصار بوده ، مقبرهء اسماعيل داخل اين حصار و در واقع خارج از بقيع بوده ، و محل آن برابر مقبرهء عباس و ائمهء بقيع قرار داشته است . « 3 »
در توسعهء جديد ، اين مقبره از ميان رفته ، و بنا به اظهار برخى از ناظران ، محل قبر
هامش
( 1 ) . المدينة المنوره فى رحلة العياشى ، أمحزون ، ص 175
( 2 ) . التعريف ، صص 43 و 44
( 3 ) . ترغيب اهل المودة و الوفاء ، ص 96