مَطَرى ( م 741 ) با وصف قبر صفيه - بدون اشاره به اين كه عاتكه نيز در آنجا مدفون است - مىنويسد : روى قبر با چيدن سنگهايى در اطراف آن مشخص شده ، اما چون نزديك ديوار شهر مدينه و در خروجى بقيع بوده ، توافقى براى ساختن قبه بر آن نشده است . « 1 » به نظر مىرسد كه در قرون بعد ، براى صفيه نيز بقعهاى ساخته شده است . به هر روى ، نقل مطرى نشان مىدهد كه ديوار بقيع در سمت قبر صفيه ، درست در جايى بوده كه اكنون قرار دارد و قبرستان بقيع اين سوتر نبوده است .
در كنار آن صورت قبر سوّمى وجود دارد كه به عنوان قبر حضرت امّالبنين مادر حضرت ابوالفضلالعباس عليه السلام شناخته و زيارت مىشود .
مسجد فاطمه عليها السلام يا بيت الأحزان
پيش از اين در داخل بقيع و در نزديكى قبور چهار امام عليهم السلام مسجد كوچكى بوده كه به « بيتالاحزان » شهرت داشته و در متون تاريخى قرون آغازين اسلامى تا اين اواخر ، از آن ياد شده است . براساس آنچه در برخى از منابع آمده ، اينجا محلّ گريهء حضرت فاطمهء زهرا عليها السلام در سوگ پدرش بوده است . اين مكان در آغاز ، خانهء محقّرى متعلق به حضرت بوده كه پس از آن به « بيتالأحزان » يا « قبّة الحزن » شهرت يافته و در زمانهاى متأخر به عنوان مسجد فاطمه عليها السلام از آن ياد شده است . اين محل در شمال قبر عباسبن عبدالمطّلب و قبور چهار امام عليهم السلام قرار داشته و بعدها ضميمهء بقيع شده است . در مدينه جاى ديگرى به عنوان بيتالأحزان مطرح نبوده است . « 2 »
مسجد ابَىّ بن كعب در بقيع
بنا به نوشتهء مورّخان ، در نزديكى مزار عقيل و بقعهء همسران پيامبر صلى الله عليه و آله ، مسجدى با نام « مسجد ابىّ بن كعب » بوده است . بنا به نوشتهء مورّخان ، رسول خدا صلى الله عليه و آله در اين مسجد
هامش
( 1 ) . التعريف ، ص 43
( 2 ) . آگاهىهاى تفصيلى در بارهء اين مكان ، نك : مقالهء « بيت الأحزان » از محمد صادق نجمى ، فصلنامهء « ميقات حج » ، ش 2 ، صص 130 - 121