مسعى امتداد يافت و در روزگار ما ، حد غربى مسعى به سمت مسجد آخرين حدّ مسجد الحرام به حساب مىآيد . طبعا ديوار كوتاه و پهن ميان مسجد الحرام و مسعى ، مانند خود مسعى ، جزو مسجد نيست .
trk 025
مسعى از بيرون
سعى ميان صفا و مروه ، همانند ديگر مشاهد حج ، يادگار اسماعيل و هاجر است .
در روايات آمده است : زمانى كه هاجر در جستجوى آب بود ، هفت بار ميان كوه صفا و مروه رفت و برگشت . اين يك سنت ابراهيمى بود كه حتى در جاهليت نيز سعى ميان صفا و مروه جزو مراسم حج به شمار مىآمد ؛ جز آنكه بتى در اين سو و بتى در سوى ديگر قرار داشت و وقتى سعى كنندگان به بتها مىرسيدند ، آنها را استلام مىكردند .
تصور مردمان جاهليت بر اين بود كه اين دو بت با نامهاى اساف و نائله ، زن و مرد زناكارى بودهاند كه تبديل به سنگ شدهاند ! اسلام يادگار هاجر را نگاه داشت و آنچه را مشركان بر آن افزوده بودند ، به دور ريخت .
مسعى در اين زمان به دو قسمت رفت و برگشت تقسيم شده و نخستين بار در