تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ فرهنگ و تمدن اسلام و ايران ( ويژه علوم پزشكى ) ( فارسي ) — صفحة 291

مساهمون:

ص٢٩١

2 . تشخيص افتراقى يرقان انسدادى از نوع هموليتيك

اختلال در ترشح يا دفع صفرا باعث افزايش بيلى روبين خون و بروز بيمارى يرقان مىشود . اگر بيمارى يرقان بر اثر آسيب سلول‌هاى كبدى ايجاد شود ، يرقان هموليتيك ناميده مىشود ؛ ولى اگر از انسداد مجارى صفراوى مثل تشكيل سنگ‌هاى صفراوى يا پيدايش تومور باشد ، آن را يرقان انسدادى مىنامند . اگر بر اثر هموليز زيادِ گويچه‌هاى قرمز ، مقدار بيلى روبين توليدشده به حدى باشد كه كبد نتواند همه بيلى روبين را به‌صورت محلول دربياورد و دفع كند ، به آن يرقان هموليتيك مىگويند . ابن‌سينا براى اولين‌بار در تاريخ پزشكى تلاش كرد يرقان انسدادى را از نوع هموليتيك آن جدا سازد . شيخ الرئيس در قانون در طب چنين آورده است : اين را بدان كه در اكثر حالات يرقان ، زرد يا سياه ، كفِ بولِ بيمار تغيير رنگ خواهد داد و تا بول رنگ آميزى بيشتر داشته باشد بيمارى تندتر و شديدتر است و گواهى بر عدم‌سلامت و نيروى كبد است . اگر سبب بيمارى يرقان نارسايى مزاج گرم در كبد باشد ، نشانىهايش به قرار زير است . نشانىهاى نارسايى مزاج گرم كبد را در معاينه بيمار بيابى و علامت‌هاى نارسايى مزاج گرم كبد را همراه نشانىهاى ورم گرم كبد پيدا كنى و اگر علامت‌هاى ورم گرم كبد مشاهده نشد ، از نشانىهاى زير پيدا شود : 1 . مدفوع بيمار چندان به سپيدرنگى نمىزند كه در بيمارى يرقان مشهود است ، بلكه رنگىتر است . 2 . بيمارى كه از اثر نارسايى مزاج گرم كبد به يرقان مبتلاست زياد احساس سنگينى نمىكند . احساس سنگينى در اين حالت كمتر از آن است كه در بيمارى يرقان از اثر راه‌بندان به‌وجود آيد . 3 . بيمار زياد تشنه است . 4 . اشتهاى خوراكش كم است . 5 . بدنش لاغر مىشود .