از آغاز تا پايان ايلخانان
بيمارستان مدينه
در اسلام ، نخستين بيمارستان به فرمان رسولاكرم ( ص ) در سال پنجم هجرى در مدينه احداث گرديد . به نوشتهء ابنهشام و به روايت محمدبن اسحاق ( ف 150 ق ) هنگامى كه سعدبن معاذ « 1 » در جنگ خندق تير خورد ، وى را در خيمهء زنى به نام « رُفَيده » بسترى كردند . آن حضرت فرموده بود : « او را در خيمهء رفيده نهيد تا بهزودى از وى عيادت كنم . » « 2 »
از اين ماجرا چنين برمىآيد كه پيامبر ( ص ) نخستين كسى بود كه به تأسيس درمانگاه سيار نظامى فرمان داد . بىشك اين بيمارستان را بايد نوعى بيمارستان سيار و موقتى بهشمار آورد . گفتنى است در دوران خلفاى راشدين نيز در جريان جنگها ، بيمارستان سيار و يا صحرايى وجود داشته است . « 3 »
نخستين طبيبان اسلام
عربها در پيش از اسلام طبيبانى ابتدايى داشتند كه بيشتر تب مالاريا ، يرقان ، درددل ،
هامش
( 1 ) . سعدبن معاذ رئيس قبيله اوس و از انصار بود كه پس از شهادتش در جنگ خندق ، پيامبر ( ص ) بر وى گريست و بر جنازهاش نماز گزارد . ( لويس معلوف ، المنجد فى اللغه و الاعلام ، ص 355 . )
( 2 ) . ابنهشام ، السيرهءالنبويه ، ص 188 ؛ بنگريد به : احمد عيسىبيك ، تاريخ بيمارستانها در اسلام ، ص 25 ؛ محمود نجمآبادى ، تاريخ طب در ايران پس از اسلام ، ص 762 ؛ علىاصغر حلبى ، تاريخ تمدن در اسلام ، ص 232 .
( 3 ) . حسن تاجبخش ، تاريخ بيمارستانهاى ايران ، ص 21 ؛ بنگريد به : رسول جعفريان ، تاريخ سياسى اسلام ، سيرهء رسول خدا ( ص ) ، ص 569 .