يكى از انواع اين گياه خطمى برى است از خانوادهء پنيرك ، « 1 » چند ساله و علفى كه به طور معمول دو ساله و در برخى مناطق يك ساله است ؛ چرا كه اين گياه اغلب دچار نوعى آفت ( زنگ ) مىشود . بلندى آن در حدود دو متر و ساقهاش قوى و زبر و خشن است . همهء اعضاى گياه پوشيده از كرك زبر بوده و برگهاى آن پهن و قلبىشكل و دندانهدار است . گلهايش درشت و منفرد با رنگهايى بسيار متنوع ( مانند قرمز ، سفيد ، ارغوانى و حتى زرد ) است كه در اواخر تابستان سال دوم ظاهر مىشوند . اين گياه بهظاهر بومى مناطق شرقى مديترانه است و در نواحى مختلف آسيا و اروپا كاشته مىشود و در برخى نواحى نيز به طور خودرو مىرويد . خطمى در شمال ايران و جاهاى خشك بين عمارلو و اسپيلى ديده مىشود . « 2 »
نمايش تصوير
خواص درمانى : خطمى اندكى قابض است و تحليل مىكند . پوستِ ريشهاش ، زخمهاى روده را نافع بوده و تخم آن نيز سرفهء خشك را كه از گرمى و خشكى باشد ، بر طرف سازد و سنگ مثانه را خُرد كند . لك و پيس بدن را از بين مىبرد و در گرمى و سردى و خشكى نيز معتدل است . صمغش سرد و خشك است و شكم را ببندد و درد شكم و رودهها را نيز درمانكند . « 3 »
خطمى دو نوع است : يكى سپيد و ديگرى سبز كه نافعتر است . اگر بر اندام كسى « بهق » « 4 » باشد ، تخم « خيرى » را بكوبد و با سركه مخلوط نموده و در آفتاب بر آن بمالد تا بهبود يابد . اين گياه ، « حرقهالبول » « 5 » را نيز نافع است . پخته ريشهء خطمى براى زخم امعا مفيد است دُمش خون را منع كند و تخم آن نيز سرفه را كه از گرمى باشد ، بر طرف سازد و سنگ
هامش
( 1 ). Malva SP .( 2 ) . احمد حاجى شريفى ، اسرار گياهان دارويى ، ص 442 .
( 3 ) . موفقالدين ابومنصور علىالهروى ، الأبنيه عن حقايقالأدويه ، ص 131 ؛ بنگريد به : ابوعلى سينا ، قانون در طب ، كتاب دوم ، ص 335 ؛ محمد مؤمن حسينى ، تحفهء حكيم مؤمن ، ص 349 .
( 4 ) . لك و پيس ، خالها و نقطههاى سياه و سفيد بر روى بدن .
( 5 ) . سوزش ادرار .